23 października, w 70. rocznicę wybuchu antysowieckiego powstawania na Węgrzech, na dziedzińcu kampusu głównego Politechniki Krakowskiej przy ul. Warszawskiej 24, prorektor ds. ogólnych uczelni dr hab. inż. arch. Tomasz Kapecki, prof. PK oraz konsul generalny Węgier w Krakowie dr Tibor Gerencsér złożyli kwiaty pod tablicą upamiętniającą powołanie Studenckiego Komitetu Pomocy Walczącym Węgrom. Politechnika była pierwszą uczelnią w Krakowie, która w 1956 r. poparła węgierskie powstanie przeciwko radzieckiej dominacji.   W 2006 r. na gmachu krakowskiej uczelni zawisła – zredagowana w językach polskim i węgierskim – tablica upamiętniająca wydarzenia sprzed lat. Co roku 23 października przedstawiciele Politechniki Krakowskiej oraz Węgier składają pod nią kwiaty.   Początkiem powstania węgierskiego zwanego też rewolucją węgierską był wiec studentów w Budapeszcie zwołany na 23 października 1956 r. Jego uczestnicy solidaryzowali się z wydarzeniami polskiego Poznańskiego Czerwca – krwawo stłumionym przez komunistyczne władze protestem robotników, a także dokonanymi w następnych miesiącach zmianami na szczytach władzy PRL. Studenci zgromadzeni w Budapeszcie domagali się całkowitej zmiany systemu: wolności słowa, wolnych wyborów i niezależności od ZSRR. Do studenckiej demonstracji dołączały tłumy Węgrów. W kolejnych dniach powstanie rozszerzyło się na kolejne miasta, rozpoczął się strajk generalny, zaczęły powstawać rady pracownicze oraz niezależne gazety.   W tym samym czasie do Budapesztu wkroczyły wojska sowieckie wsparte czołgami, a węgierska służba bezpieczeństwa AVH otworzyła ogień do protestujących, zabijając 100 osób. Na czele rządzącej partii stanął János Kádár, zaś nowy premier, Imgre Nagy, cofnął zgodę na sowiecką interwencję – akcja zbrojna została przerwana, a wojska radzieckie wycofały się z Budapesztu. 1 listopada rząd węgierski ogłosił neutralność i wyjście z Układu Warszawskiego w efekcie czego Sowieci podjęli decyzję o interwencji zbrojnej. 4 listopada blisko 60 tys. żołnierzy sowieckich z wykorzystaniem broni pancernej ruszyło, by stłumić powstanie. Odbite zostały zajęte przez powstańców budynki. Walki trały do 10 listopada. Podczas powstania węgierskiego śmierć poniosło 2,5 tys. osób, ponad 20 tys. zostało aresztowanych lub internowanych, a ok. 200 tys. uciekło do Austrii i Jugosławii.   W czasie tych dramatycznych wydarzeń Polacy dawali dowody solidarności z walczącymi o wolność Węgrami. 30 października 1956 r. na dziedzińcu Politechniki Krakowskiej zgromadziło się kilkuset studentów i pracowników naukowych. Podczas wiecu odczytany został list od studentów – współpracującego z PK – Uniwersytetu Technicznego Budownictwa i Komunikacji w Szolnoku. Poinformowano w nim o wypadkach na Węgrzech. Uczestnicy zgromadzenia głośno manifestowali solidarność z Węgrami, a chwilą milczenia uczczono pamięć poległych. Powołano wtedy Studencki Komitet Pomocy Walczącym Węgrom. Niektórzy jego członkowie działali już w Studenckim Komitecie Rewolucyjnym na Politechnice Krakowskiej, odgrywającym wówczas znaczną rolę w Krakowie. Tego samego dnia podobne inicjatywy pojawiły się na innych uczelniach, a ich przedstawiciele dołączyli do osób wybranych na Politechnice, tworząc Studencki Komitet Pomocy Węgrom, z główną siedzibą na PK.  (bk)       Na zdjęciu, od lewej: prorektor ds. ogólnych Politechniki Krakowskiej dr hab. inż. arch. Tomasz Kapecki, prof. PK i konsul generalny Węgier w Krakowie dr Tibor Gerencsér / fot. Michał Dzikowski         {fastsocialshare}

    W dniach 22-25 października br. odbywają się 29. Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie – jedno z najważniejszych wydarzeń literackich i wydawniczych w Polsce, które gromadzi setki wystawców oraz tłumy czytelników. Tradycją tego wydarzenia stało się coroczne wręczenie nagród i wyróżnień w konkursie „Gaudeamus”. Inicjatywa służy promowaniu najwyższej jakości publikacji akademickich i naukowych, wyróżniających się wartością merytoryczną i walorami edytorskimi. Podobnie, jak w minionych latach, wśród tegorocznych laureatów nie zabrakło Wydawnictwa Politechniki Krakowskiej. Jury doceniło publikację pt. „Habent sua fata libelli. Studium nad ekslibrisami z kolekcji historycznych i specjalnych Biblioteki Politechniki Krakowskiej” autorstwa Agnieszki Górskiej i Anny Kraus. – Monografia przede wszystkim przedstawia ekslibris jako źródło wiedzy o dawnych właścicielach książek, a także ukazuje ich walory artystyczne oraz podkreśla znaczenie dla bibliologii i bibliofilstwa – tłumaczą autorki książki.         FOTOGALERIA Z WYDARZENIA     Nagrody i wyróżnienia „Gaudeamus”, wręczane w ramach programu Targów Książki Akademickiej i Naukowej ACADEMIA, od lat podkreślają znaczenie książki naukowej w rozwoju kultury i edukacji. W tej edycji Nagroda Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych „GAUDEAMUS” im. Henryka Podolskiego trafiła do Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za publikację Kamili Kłudkiewicz „Potrzeba trwania. Zbiory ikonograficzne na ziemiach polskich w XlX w.”.   Wśród wydawnictw wyróżnionych za walory edytorskie publikacji znalazło się Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej. Jury doceniło publikację „Habent sua fata libelli. Studium nad ekslibrisami z kolekcji historycznych i specjalnych Biblioteki Politechniki Krakowskiej”. Autorkami pracy są pracownice Politechniki Krakowskiej: Agnieszka Górska (kierownik Oddziału Zarządzania Zbiorami w Bibliotece Politechniki Krakowskiej) i Anna Kraus (w momencie prac nad publikacją pracowała w BPK, a obecnie w Centrum Szkolenia i Organizacji Systemów Jakości). Monografia jest efektem kilkuletnich prac autorek, w ramach których analizie poddano ekslibrisy – znaki własnościowe książek, mające chronić je przed kradzieżą, wskazujące przynależność książki do konkretnej osoby lub biblioteki, będące wyrazem bibliofilskich zainteresowań właściciela i zwykle podnoszące estetyczne walory egzemplarza i jego wartość na rynku antykwarycznym. Co istotne, wszystkie zidentyfikowane księgoznaki w zasobach BPK nadal pozostają wklejone w książkach, dzięki czemu zachowują swoją pierwotną funkcję i spełniają podstawowe zadanie oznaczania przynależności egzemplarza do właściciela.   Jak podkreślają Agnieszka Górska i Anna Kraus, historia Biblioteki Politechniki Krakowskiej sięga początków uczelni – 1945 r., gdy prywatny, specjalistyczny księgozbiór prof. Izydora Stella-Sawickiego stał się zalążkiem biblioteki. Od końca lat 40. XX w. księgozbiór tworzono, uzyskując materiały ze składnic zbiorów zabezpieczonych (poniemieckich) Ministerstwa Oświaty w Bytomiu, Katowicach i Wrocławiu, z dubletów Biblioteki Jagiellońskiej, a następnie przez zakup i dary, co znacznie poszerzyło i zróżnicowało zasoby Biblioteki PK. W 2013 r. dokonano podziału najstarszych zbiorów BPK, obejmujących lata 1585-1945, w efekcie tworząc pięć kolekcji historycznych: Cracoviana, Lwowiana, druki polskie i obce wydane do 1918 r., druki polskie wydane w latach 1919-1945, druki obce wydane w latach 1919-1945. W skład księgozbioru politechnicznej biblioteki wchodzą dwa prywatne księgozbiory przekazane w 2007 i 2019 r. przez osoby związane z PK. Są to tzw. kolekcje specjalne: Kolekcja prof. Michała Życzkowskiego i Kolekcja Bohdana i Marii Paczowskich.   Przy okazji projektów naukowo-badawczych i rozwojowych realizowanych przez Bibliotekę Politechniki Krakowskiej, liczba i różnorodność odkrytych znaków własnościowych skłoniła pracownice BPK do naukowego opracowania ekslibrisów. – Jedną z przyczyn podjęcia przez nas tematu był również fakt, że do tej pory znaki proweniencyjne naszej biblioteki nie były przedmiotem kompleksowych badań, a dotychczasowe publikacje omawiają to zagadnienie wybiórczo – mówią autorki książki „Studium nad ekslibrisami z kolekcji historycznych i specjalnych Biblioteki Politechniki Krakowskiej”.   Opracowanie składa się z dwóch części. W pierwszej, opisowej, dokonano analizy wybranych księgoznaków, przybliżając nie tylko ich cechy formalne, ale przede wszystkim powiązania pomiędzy ekslibrisem a jego właścicielem i posiadanym przez niego księgozbiorem oraz twórcą grafiki. Ten fragment książki uzupełnia obszerna bibliografia dokumentów cytowanych lub przywołanych oraz innych opracowań przedmiotowych. Druga część to katalog – kompletny wykaz 88 ekslibrisów wraz z ich reprodukcjami. Do każdej pozycji sporządzony został opis według przyjętego schematu, który uzupełniono bibliografią podmiotową. – Monografia przede wszystkim przedstawia ekslibris jako źródło wiedzy o dawnych właścicielach książek, a także ukazuje ich walory artystyczne oraz podkreśla znaczenie dla bibliologii i bibliofilstwa. Pamiętajmy, że stanowi on także kanwę do przedstawienia historii ludzi i ich księgozbiorów, a tym samym umożliwia prześledzenie losów oraz obiegu książek zgromadzonych w Bibliotece Politechniki Krakowskiej – tłumaczą autorki książki.   (bk)       Na zdjęciu, od lewej: Anna Kraus, Agnieszka Górska (z dyplomem) oraz Dorota Sapek, kierownik Wydawnictwa Politechniki Krakowskiej / fot. Jan Zych         {fastsocialshare}

    Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej zwyciężył w prestiżowym rankingu Builder Ranking Education for the Future TOP 2026, a Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu zajął drugie miejsce w zestawieniu najlepszych wydziałów budownictwa. Sukces naszej Uczelni dopełnia wyróżnienie Aleksandry Błyszczuk, studentki Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu, w pierwszej edycji programu Builder Future Talents Generation 2026.   „Builder Ranking Education for the Future” powstaje w oparciu o wyniki aktywności studentów oraz inicjatyw własnych poszczególnych wydziałów architektury oraz wydziałów budownictwa w ramach programu edukacyjnego „Builder for the Future”. Oficjalne wręczenie certyfikatów odbyło się 20 października w siedzibie Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) w Warszawie. Podczas Gali podsumowano trzy inicjatywy promujące rozwój branży budowlanej: VI edycję Builder Super Power 2026, Builder Ranking Education for the Future TOP 2026 oraz I edycję Builder Future Talents Generation – inicjatywy, promującej najzdolniejszych studentów i studentki architektury oraz budownictwa w Polsce.   Architektura PK najlepsza w Polsce, Budownictwo na podium   W rankingu Builder Ranking Education for the Future TOP 2026, przygotowanym przez miesięcznik „Builder”, Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej zajął pierwsze miejsce wśród wydziałów architektury w Polsce. Na podium tuż za PK znalazły się Politechnika Łódzka oraz Politechnika Poznańska.   Z kolei wśród wydziałów budownictwa Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu PK uplasował się na drugim miejscu, zaraz za Wydziałem Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Na trzecim miejscu znalazł się Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej.   Ranking uwzględnia zaangażowanie uczelni w inicjatywy edukacyjne oraz aktywność studentów w programie „Builder for the Future” w roku akademickim 2025/2026. Zestawienie promuje uczelnie, które wspierają rozwój kompetencji przyszłych architektów, łącząc wiedzę akademicką z praktycznym podejściem do projektowania i wyzwaniami współczesnego rynku.     Aleksandra Błyszczuk wyróżniona w Builder Future Talents Generation 2026   Sukcesom rankingowym Politechniki Krakowskiej towarzyszy indywidualne wyróżnienie w pierwszej edycji Builder Future Talents Generation 2026 dla studentki Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu. Aleksandra Błyszczuk znalazła się w finałowej dziesiątce laureatów. Nasza Studentka otrzymała wyróżnienie oraz dodatkową nagrodę finansową w wysokości 5000 zł, ufundowaną przez firmę DOM Construction.   Aleksandra z powodzeniem łączy studia stacjonarne II stopnia z pracą na stanowisku inżyniera budowy przy realizacji kładki pieszo-rowerowej Kazimierz–Ludwinów w Krakowie. Zdobywa tam praktyczne doświadczenie m.in. w zakresie geotechniki, montażu konstrukcji stalowych i betonu architektonicznego.   Na swoim koncie ma również sukcesy w konkursach inżynierskich. W 2024 r. zdobyła I miejsce w ogólnopolskim konkursie FOOD BRIDGE podczas konferencji InfraDays, w którym zaprojektowana przez jej zespół konstrukcja mostu z makaronu o masie około 300 gramów przeniosła siłę 270 N. Jest także regularną laureatką Stypendium Rektora Politechniki Krakowskiej za wyniki w nauce i aktywność naukową.   Jest zaangażowana nie tylko w działalność naukową, ale także samorządową. Pełni funkcję wiceprzewodniczącej Wydziałowej Rady Samorządu Studenckiego Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu, a wcześniej była przewodniczącą Studenckiego Koła Naukowego Optymalizacji Konstrukcji i Budownictwa. Organizuje wydarzenia uczelniane, uczestniczy w wyjazdach technicznych oraz popularyzuje zawód inżyniera wśród uczniów szkół technicznych.   Nagrody odebrali przedstawiciele Wydziałów: dr hab. inż. Lucyna Domagała, prof. PK, dziekan Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu oraz prof. dr hab. inż. arch. Tomasz Kozłowski, prodziekan Wydziału Architektury.     (J.S.)       Fot. Builder Polska       {fastsocialshare}

  Absolwenci Politechniki Krakowskiej rozbili bank z nagrodami w konkursach na najlepsze prace dyplomowe oraz najlepsze prace doktorskie, podejmujące ważne tematy związane z Krakowem i jego rozwojem. W obu miejskich konkursach zdobyli aż 8 z 12 nagród i wyróżnień, najwięcej spośród uczelni, których przedstawiciele wzięli udział w konkursie.   Inżynierskie i magisterskie dyplomy - ważne dla Krakowa   W konkursie dla absolwentów studiów I i II stopnia doceniono autorów prac dyplomowych, poświęconych ważnym sprawom Krakowa, w tym związanym z funkcjonowaniem oraz rozwojem miasta w obszarze ochrony środowiska, adaptacji do zmian klimatu, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, efektywności energetycznej, zieleni miejskiej, jakości powietrza, mobilności miejskiej lub innych działań służących poprawie stanu środowiska i jakości życia mieszkańców. Do Wydziału ds. Przedsiębiorczości i Innowacji Urzędu Miasta Krakowa wpłynęło 29 prac magisterskich i inżynierskich, najwięcej z Politechniki Krakowsskiej (19) i UEK (5) oraz AGH (2), UJ (1), UKEN (1) i URK (1).     Kapituła Konkursu złożona z przedstawicieli środowiska naukowego, ekspertów z Urzędu Miasta i miejskich jednostek organizacyjnych oraz radnych miasta Krakowa mogła przyznać po trzy równorzędne nagrody główne w dwóch kategoriach, wyróżnienia oraz nagrodę specjalną za pracę o wyjątkowej wartości naukowej, społecznej lub wdrożeniowej. Analizowała prace nie tylko pod kątem naukowym, ale także użyteczności dla mieszkańców (rozwiązanie problemów społecznych, infrastrukturalnych, środowiskowych) oraz oryginalności i innowacyjności, wyłoniono zwycięzców.     W kategorii prac licencjackich i inżynierskich nagrody główne po 8 tys. zł otrzymali:   Kacper Lipski – absolwent Politechniki Krakowskiej za pracę pt. „Koncepcja wykorzystania dużej kolejowej obwodnicy Krakowa w regularnych przewozach pasażerskich w formie linii okrężnej”.  Praca została bardzo wysoko oceniona za kompleksową analizę uruchomienia linii SKA4 na obwodnicy kolejowej Krakowa oraz duży potencjał poprawy dostępności transportowej i rozwoju zrównoważonego transportu publicznego. Doceniono jej praktyczny charakter i możliwość wykorzystania w planowaniu miejskim. Wskazano potrzebę dalszych analiz technicznych i ekonomicznych.  Emilia Sitek – absolwentka Politechniki Krakowskiej za pracę pt. „Adaptacja i rozbudowa budynku dawnej szkoły na filię biblioteczną Podgórza Duchackiego w Krakowie”. Praca została bardzo wysoko oceniona za połączenie ochrony dziedzictwa architektonicznego z rozwiązaniami proekologicznymi oraz odpowiedź na potrzeby mieszkańców. Doceniono koncepcję adaptacji dawnej szkoły na bibliotekę i dom kultury, jej wartość społeczną oraz potencjał wdrożeniowy.  Oliwia Szadkowska – absolwentka Politechniki Krakowskiej za pracę pt. „Fernevia Naturalis – Paprociowy Las, rewitalizacja dzikich ogrodów działkowych”.  Pracę doceniono za kompleksowe podejście do rewitalizacji Paprociowego Lasu w Czyżynach oraz połączenie analiz z rozwiązaniami projektowymi. Doceniono ochronę walorów przyrodniczych, uwzględnienie potrzeb mieszkańców oraz potencjał wykorzystania projektu w polityce środowiskowej miasta.   W kategorii prace magisterskie i prace magisterskie inżynierskie nagrody w kwocie po 12 tys. zł otrzymają:   Martyna Czekaj – absolwentka Politechniki Krakowskiej za pracę pt. „Analiza potencjału retencyjnego zlewni zurbanizowanej na przykładzie fragmentu osiedla Bohaterów Września w Krakowie”. Praca została nagrodzona za podjęcie problematyki gospodarowania wodami opadowymi i wykorzystania błękitno-zielonej infrastruktury w adaptacji Krakowa do zmian klimatu. Doceniono praktyczny charakter analiz oraz wskazanie rozwiązań zwiększających retencję wód. Podkreślono zgodność projektu z kierunkami rozwoju miasta, zwracając jednocześnie uwagę na potrzebę dalszych analiz oraz ograniczenia wdrożeniowe.  Sara Bujakowska – absolwentka Politechniki Krakowskiej za pracę pt. „Ogród Umarłych Poetów. Adaptacja architektury poprzemysłowej Zabłocia na potrzeby Centrum Literatury i Sztuki w Krakowie”. Praca została bardzo wysoko oceniona za spójną i kompleksową koncepcję rewitalizacji Zabłocia, łączącą ochronę dziedzictwa przemysłowego z funkcjami kulturalnymi, społecznymi i proekologicznymi. Doceniono wysoką jakość projektu „Ogród Umarłych Poetów”, innowacyjne podejście do adaptacji zabudowy oraz potencjał społeczny i wdrożeniowy przedsięwzięcia. Wskazano jednocześnie potrzebę pogłębienia analiz technicznych, ekonomicznych i funkcjonalnych.  Monika Cybula – absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie za pracę pt. „Integracja usług transportowych w modelu Mobility as a Service na przykładzie Krakowa”.   Kapituła Konkursu przyznała także dwa wyróżnienia (4 tys. za pracę inżynierską, 6 tys. zł za pracę magisterską), które otrzymają:   Justyna Matyja - absolwentka Politechniki Krakowskiej za pracę inżynierską pt. „Centrum Kultury nad Wisłą w Krakowie” Tomasz Kuźma - absolwent AGH za pracę magisterską pt. „Społeczności wspierane cyfrowo: zarządzanie ogrodami społecznymi”.   Nagroda główna i wyróżnienie za prace doktorskie z Politechniki   W konkursie dla autorów rozpraw doktorskich wzięło udział 12 dysertacji, podejmujących aktualne i istotne zagadnienia związane z funkcjonowaniem oraz rozwojem Krakowa (5 zgłoszeń z PK, po 2 z AGH, AM i UJ, 1 z URK). Konkurs ma sprzyjać zaangażowaniu w tematy badawcze odnoszące się do szeroko rozumianych problemów miejskich, w szczególności w obszarach społecznych, gospodarczych, środowiskowych, przestrzennych, technologicznych oraz kulturowych.     Jedną z trzech nagród głównych (w kwocie 15 tys. zł) otrzyma dr inż. Jerzy Orlof (Wydział Informatyki i Matematyki PK) za rozprawę doktorską pt. „Wyznaczanie wykresów widoczności na podstawie wielkoskalowych chmur punktów” obronioną na Politechnice Krakowskiej (promotor dr hab. inż. Paweł Ozimek, promotor pomocniczy Piotr Łabędź). Rozprawa prezentuje innowacyjne metody analiz widoczności oparte na wielkoskalowych chmurach punktów, znajdujące zastosowanie w planowaniu przestrzennym i ochronie krajobrazu kulturowego. Wysoko oceniono jej poziom naukowy, oryginalność oraz znaczną wartość praktyczną, potwierdzoną analizami przeprowadzonymi dla przestrzeni Krakowa. Opracowane rozwiązania mają duży potencjał wdrożeniowy i mogą skutecznie wspierać procesy zarządzania oraz kształtowania przestrzeni miejskiej.     Nagrody główne otrzymali też Maciej Ciepiela (AGH) za rozprawę doktorską pt. „Analiza wpływu punktowych źródeł zanieczyszczeń pyłowych na mikroklimat aglomeracji krakowskiej” oraz Aleksandra Jasińska (AGH)za pracę pt. „Porównanie metod 2D i 3D wieloczasowego wyznaczania współczynnika widoczności nieba w kanionie ulicznym” obronioną w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.     Przyznano także wyróżnienie dla dr inż. arch. Magdaleny Woźniczki za rozprawę doktorską, obroniona na Politechnice Krakowskiej, pt. „Przekształcenia układu przestrzennego oraz form architektonicznych na obszarze Kurdwanowa w latach 1845-2022” (promotor prof. dr hab. inż. arch. Maciej Motak). Praca została bardzo wysoko oceniona za kompleksową i rzetelną analizę przemian urbanistycznych oraz architektonicznych krakowskiego Kurdwanowa w długiej perspektywie historycznej. Szczególnie doceniono bogaty materiał źródłowy, szeroki zakres badań oraz wykazanie wpływu dokumentów planistycznych na współczesny układ przestrzenny dzielnicy. Podkreślono jej istotny wkład w dokumentowanie lokalnego dziedzictwa i znaczenie dla przyszłego planowania przestrzennego Krakowa, wskazując jednocześnie na stosunkowo niewielką liczbę rekomendacji dotyczących przyszłych działań i wyzwań rozwojowych.       (krakow.pl/mas)         {fastsocialshare} (krakow.pl/m)