Aktualności PK

  Prozdrowotne kosmetyki do skóry z linii  "Anti-Pollution", które powstały w laboratoriach Politechniki Krakowskiej, debiutują na polskim i europejskim rynku kosmetycznym! Kremy firmy DUOLIFE są pierwszymi produktami sygnowanymi znakiem jakości „Science & Innovation by Cracow University of Technology”, zawierającym logo uczelni. To kosmetyki nowej generacji. Działają jak niewidzialny pancerz, chroniąc skórę przed agresywnymi zanieczyszczeniami środowiska, w tym metalami ciężkimi oraz promieniowaniem słonecznym i niebieskim. Sekret nowych kosmetyków kryje się w ekstrakcie z korzenia dąbrówki rozłogowej, niepozornej mieszkanki tysięcy polskich ogródków i parków. Badaczki Politechniki Krakowskiej odkryły moc korzenia dąbrówki i wykorzystały ją do opracowania innowacyjnych formulacji kosmetycznych. Opatentowane technologie naturalnego pochodzenia przeszły błyskawiczną ścieżkę komercjalizacji – od publicznej prezentacji wynalazku Politechniki w 2023 roku do wprowadzenia na rynek w formie kosmetyków we wrześniu 2025 roku.       Wynalazczynie Politechniki Krakowskiej z innowacyjnymi kremami z linii Anti-Pollution, od lewej mgr inż. Anna Dziki,  dr hab. inż. Magdalena Malinowska, prof. PK i dr hab. inż. Elżbiera Sikora, prof. PK / Fot. Jan Zych     Korzeń dąbrówki rozłogowej robi rewolucję w miejskiej kosmetologii     Unikatowe rozwiązania, chronione  patentami i zgłoszeniami patentowymi, powstały dzięki badaniom dr hab. inż. Magdaleny Malinowskiej, dr hab. inż. Elżbiety Sikory i mgr inż. Anny Dziki z Zespołu Chemii i Technologii Kosmetyków Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. – Dąbrówka rozłogowa (łac. Ajuga reptans L.), na której oparłyśmy nasze innowacyjne formulacje kosmetyczne, to pozornie zwyczajna roślinka, bardzo rozpowszechniona na świecie, także w Polsce. Spojrzałyśmy na jej potencjał z nowej perspektywy – zdradza dr hab. inż. Elżbieta Sikora, prof. PK.     Ajuga obejmuje ponad 70 gatunków, których liście różnią się wielkością i kolorem — od zielonego do czerwonego — w zależności od gatunku i środowiska występowania.  Roślina ma charakterystyczne krótkie korzenie główne, z których odchodzą korzenie boczne. – Ajuga reptans L. jest odmianą szybko rosnącą o charakterystycznym płożącym się pokroju. W krótkim czasie jej nadmierne i szybkie rozprzestrzenianie się, poprzez wytwarzanie rozłogów, staje się problemem, dlatego uprawy są przerywane, wszelkie rozłogi muszą być wycinane. Biorąc pod uwagę globalne trendy ekologiczne, zrównoważony rozwój i wskazania związane z gospodarką odpadami, uzasadnione jest wykorzystanie wszystkich części rośliny. Ekstrakty z ziela dąbrówki są znane i cenione jako surowce m.in. w produktach do pielęgnacji skóry. Tymczasem na temat jej korzenia brak doniesień literaturowych. To była dla nas inspiracja do podjęcia badań nad jego potencjałem kosmetycznym – wyjaśnia dr hab. inż. Elżbieta Sikora, prof. PK.     Rynek zna już kosmetyki z liści i kwiatów dąbrówki o deklarowanym działaniu detoksykującym, rozjaśniającym i nawilżającym. Początkowo więc celem badań polskich chemiczek było porównanie składu fitochemicznego i aktywności biologicznej ekstraktów pozyskanych z ziela i korzeni dąbrówki rozłogowej pod kontem potencjalnego zastosowania jako wielofunkcyjnego surowca kosmetycznego.    – Potencjał korzenia Ajuga pozostawał dotąd nieodkryty. My jako pierwsze na świecie skupiłyśmy się na nim w badaniach. I tu było nasze: "Eureka"! – mówi dr hab. inż. Magdalena Malinowska, prof. PK.   Badania przyniosły niezwykle ciekawe odkrycia. – Wykazały,  że ekstrakt z korzenia dąbrówki rozłogowej przewyższa aktywnością ekstrakty z ziela – w działaniu promieniochronnym, w zdolności do wychwytywania metali ciężkich oraz, co równie  ważne, w zdolności do ograniczania aktywności enzymów: tyrozynazy i kolagenazy – wylicza dr hab. inż. Elżbieta Sikora.     Tyrozynaza jest kluczowym enzymem w procesie syntezy melaniny, pigmentu znajdującego się w naszej skórze. – Hamowanie jej aktywności oznacza działanie wybielające, rozjaśniające przebarwienia i wyrównujące koloryt skóry – wyjaśnia prof. Sikora. – Natomiast kolagenaza jest enzymem odpowiedzialnym za degenerację struktury kolagenu – białka stanowiącego podstawowy składnik budulcowy skóry. Inhibicja aktywności kolagenazy oznacza, że ekstrakt z korzenia Ajuga chroni skórę, spowalniając procesy degradacji struktur białkowych, wzmacnia jej elastyczność i sprężystość. Wyciąg z korzenia wykazuje też inną istotną zdolność – do chelatowania jonów metali ciężkich. Wiążąc metale w kompleksy, chroni skórę przed szkodliwym działaniem zanieczyszczeń środowiska.     Wynalazczynie Politechniki wykazały też, że korzeń działa ochronnie na szerokie spektrum promieniowania, zarówno słonecznego, jak i niebieskiego. – Tworzy niewidzialną tarczę przed szkodliwym promieniowaniem UV i HEV, emitowanym przez słońce oraz ekrany komputerów, telefonów i tabletów – mówi mgr inż. Anna Dziki z zespołu wynalazczyń.     Innowatorki podkreślają, że właśnie dlatego produkty, stworzone na bazie korzenia dąbrówki, to pionierzy nowej generacji kosmetyków. – Nie ma na rynku niczego podobnego. Podczas gdy typowe produkty anti-pollution skupiają się na jednym aspekcie, nasze działają na wielu frontach jednocześnie – ocenia prof. Malinowska.   – To nie są zwykłe kremy pielęgnacyjne. To kosmetyki prozdrowotne, które nie tylko dbają o wygląd, ale realnie chronią zdrowie skóry. Szczególnie dla mieszkańców miast to prawdziwa rewolucja!     To, że ekstrakt z korzenia dąbrówki, działa wielotorowo potwierdziły badania. – Przeprowadziliśmy kompleksową analizę naukową: badania aparaturowe z analizatorem skóry, testy konsumenckie, ocenę mechanizmu działania antyoksydacyjnego i chelatującego. Nasze odkrycie chronią dwa patenty polskie, dwa dodatkowe zgłoszenia patentowe i know-how. Ochrona obejmuje zarówno produkty, jak i niezwykle efektywny proces ekstrakcji – mówi Magdalena Malinowska.     Ekstrakt  z korzenia dąbrówki pozyskiwany jest metodą ekologiczną, która pozwala zachować wszystkie właściwości biologiczne składników. Nie stosuje się w produkcji wysokich temperatur, brak też degradacji składników pod wpływem promieniowania. Komponenty receptury to w większości surowce naturalne, a cała seria powstała z poszanowaniem zasad zrównoważonego rozwoju. – Natura dała nam moc, my ją wykorzystujemy odpowiedzialnie – podkreśla dr hab. inż. Elżbieta Sikora, prof. PK.   Pierwsze kosmetyki ze znakiem  "Science & Innovation by Cracow University of Technology”   Prawa do opracowanych na Politechnice Krakowskiej  innowacyjnych formulacji z korzenia dąbrówki nabyła firma DUOLIFE S.A. To polska spółka, która od 12 lat zajmuje się produkcją oraz sprzedażą najwyższej jakości suplementów diety i kosmetyków. Kluczową ideą w działalności firmy jest realizacja innowacyjnych projektów, wspomagających promocję zdrowego i świadomego stylu życia. Wspólnie z zespołem badawczym Politechniki Krakowskiej stworzyła pionierską serię kosmetyków DUOLIFE Anti-Pollution, dedykowaną szczególnie dla mieszkańców z miast i wielkich aglomeracji.     Na rynku debiutują właśnie trzy  zaawansowane technologicznie kremy: Anti-Pollution Pro Dermo Boost Day Cream  i Anti-Pollution Pro Dermo Repair Night Cream, chronione patentami (nr 246899 i nr 246900) oraz emulsja ochronna Anti-Pollution Pro Multi-Filter SPF50+ (chroniona zgłoszeniem patentowym P.452315).  Wszystkie są sygnowane – zawierającym logo Politechniki Krakowskiej – znakiem "Science & Innovation by Cracow University of Technology". To wspólna marka firmy i uczelni, eksponowana na opakowaniach kosmetyków. Podkreśla ich naukowe, potwierdzone w badaniach fundamenty i innowacyjność. Stanowi gwarancję jakości kosmetyków i skuteczności ich działania.     – Nasze kosmetyki dają kompleksową ochronę przed "wielkomiejską czwórką zniszczenia". Chronią przed toksynami i zanieczyszczeniami unoszącymi się w powietrzu, a także przed  promieniowaniem słonecznym (UV) , światłem niebieskim (HEV) z telefonów, komputerów i tabletów  oraz metalami ciężkimi, szkodzącymi naszej skórze – mówi dr hab. inż. Magdalena Malinowska, prof. PK. – Stworzyłyśmy prawdziwą tarczę ochronną, zwłaszcza dla miejskiej skóry. Kosmetyki są przeznaczone dla każdego, kto codziennie mierzy się ze smogiem, spędza godziny przed komputerem lub po prostu chce mieć skórę odporną na agresję zanieczyszczeń środowiska.     Krem na dzień działa antyoksydacyjnie, wiąże metale ciężkie, pozostawiając cerę wygładzoną, nawilżoną i promienną z efektem „anti-aging”. Krem na noc, o bogatej konsystencji, intensywnie wspiera skórę po całodziennym narażeniu na zanieczyszczenia i promieniowanie HEV, zapewniając jej głęboką regenerację i odżywienie i wygładzenie podczas snu.     Z laboratorium uczelni na rynek kosmetyczny – gra do jednej bramki     Dr Justyna Godyń, dyrektor Działu Badań i Rozwoju  DUOLIFE S.A. podkreśla, że decyzja o inwestycji w innowacyjne kosmetyki, oparte na rozwiązaniach z Politechniki Krakowskiej, zapadła w firmie błyskawicznie – w ciągu jednego dnia! W trakcie Demo Day Wynalazków w 2023 r.,  wydarzenia prezentującego rozwiązania uczelni o potencjale rynkowym, firma poznała ofertę Politechniki. – Była tak dobrze dopasowana do potrzeb naszej spółki, że jeszcze tego samego dnia powstał pomysł na nowe produkty i wkrótce zapadła decyzja o podjęciu starań o prawa do patentów – mówi dr Justyna Godyń. – Dla DUOLIFE kosmetyk nie jest wyłącznie produktem „beauty”, ale także prozdrowotnym wsparciem jednego z najważniejszych organów – skóry. Nasza skóra nie jest tylko pięknym opakowaniem dla serca czy wątroby. Ona sama jako narząd też wymaga prozdrowotnej ochrony – zaznacza dyrektor Działu Badań i Rozwoju DUOLIFE.      Jak ocenia, sukces niezwykle szybkiej komercjalizacji kosmetycznych rozwiązań, koordynowanej przez specjalistów z Centrum Transferu Technologii Politechniki Krakowskiej, wyrósł z gry „do jednej bramki”: – Eliminacja ryzyk udała się dzięki dobremu przygotowaniu Politechniki do współpracy z nami, błyskawicznie wykonanym badaniom wykazującym pożądane działanie ochronne finalnych receptur kosmetycznych, jak również dzięki wsparciu udzielonemu przez uczelnię w procedurze patentowej – zaznacza dr Justyna Godyń.     Współpraca firmy i uczelni pozwoliła na rozszerzenie projektu o dodatkowy kosmetyk linii Anti-Pollution – nowy krem o charakterze kompleksowego filtra o wysokiej ochronie przeciwsłonecznej i  ochronie przed promieniowaniem HEV i IR. W przypadku kosmetyku Pro Multi-Filter SPF50+, którym spółka chciała uzupełnić linię kremów, receptura powstała w kooperacji naukowczyń z technologami firmy. Wynalazczynie Politechniki Krakowskiej zaproponowały modyfikacje formulacji niezbędne do opracowania zgłoszenia patentowego, a także wykonały badania realnej aktywności biologicznej wielu wariantów receptur oraz ich innowacyjności. Pozwoliło to na opracowanie zgłoszenia patentowego zapewniającego DUOLIFE ochronę finalnej receptury. Pomoc w ochronie własności intelektualnej dla tego rozwiązana zapewnił rzecznik patentowy Politechniki  Adam Kuc.     Przepis na to, by na styku nauki i biznesu sprawnie narodził się innowacyjny kosmetyk podaje Joanna Szypułka z Centrum Transferu Technologii PK: – Komercjalizacja to gra zespołowa. Uczestniczą w niej naukowiec, broker technologii, rzecznik patentowy, prawnik, specjaliści B+R firmy komercjalizującej i eksperci innych jej zespołów. Do tego zestawu specjalistów trzeba dodać wzajemne zaufanie i zrozumienie potrzeb, współpracę i szacunek. To nieprosty klucz do sukcesu – mówi.     Przykład współpracy PK i DUOLIFE S.A. pokazuje, że dobrze przygotowana do transferu oferta badawcza, to taka, która u analizującego ją biznesmena wywołuje efekt "Wow". – Taka prezentacja rozwiązania naukowego wymaga często przełożenia języka nauki na język biznesu i rynku, w tym specjalizują się brokerzy technologii. Ważna jest też dalsza współpraca naukowców z firmą – po sprzedaży praw czy licencji do rozwiązania. To wszystko przekłada się na realne wdrożenie i nowe produkty na rynku – uważa Joanna Szypułka.      Współpraca Politechniki Krakowskiej i DUOLIFE  będzie miała dalszy ciąg. Badaczki z Zespołu Chemii i Technologii Kosmetyków planują opracowanie receptur dla kolejnych nowych produktów z serii Anti-Pollution.       (mas)           {fastsocialshare}    

  Studenckie koła naukowe to przestrzeń, w której pasja spotyka się z nauką, a kreatywne pomysły zamieniają się w realne projekty badawcze i innowacyjne. Aby wesprzeć ich rozwój, Ministerstwo Nauki uruchomiło kolejną edycję programu „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje”. Dzięki niemu studentki i studenci mogą pozyskać środki na badania, projekty rozwojowe czy współpracę z otoczeniem gospodarczym, a uczelnie – wzmocnić swój potencjał innowacyjny i badawczy.   Przedmiotem programu „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje” jest wsparcie studenckich kół naukowych działających na uczelniach w kilku obszarach:   prowadzeniu badań naukowych lub prac rozwojowych, w szczególności mających na celu tworzenie lub modernizację technologii lub rozwiązań technicznych i popularyzacji ich wyników; transferze wyników prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych do sfery gospodarczej; nabywaniu przez członków tych kół kompetencji miękkich potrzebnych do prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych i popularyzacji ich wyników, w szczególności w zakresie komercjalizacji tych wyników oraz związanego z nimi know-how, pracy w zespole i wystąpień publicznych podczas udziału w konferencjach naukowych i naukowo-technicznych oraz seminariach naukowych; zakupie certyfikatów i licencji niezbędnych w procesie komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych oraz know-how związanego z tymi wynikami; w celu pomocy kołom naukowym w realizacji innowacyjnych projektów i podniesienia jakości działalności tych kół oraz usprawnienia mechanizmu transferu technologii i rozwiązań technicznych powstałych w ramach ich działalności do sfery gospodarczej.   Zasady składania wniosków na Politechnice Krakowskiej   Wszyscy zainteresowani udziałem proszeni są o przesyłanie wniosków na adres: sknti@pk.edu.pl do dnia 23 października 2025 r.   Zgodnie z komunikatem Ministra Nauki z 3 września 2025 r. wnioskodawca (czyli uczelnia) może złożyć nie więcej niż: 3 wnioski dotyczące kół naukowych, które nie uczestniczyły w okresie 24 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku w organizowanych na arenie międzynarodowej konkursach o tematyce badawczej lub naukowo-technicznej, do udziału w których są zapraszane koła naukowe działające w uczelniach; 10 wniosków dotyczących kół naukowych, które uczestniczyły w okresie 24 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku w organizowanych na arenie międzynarodowej konkursach o tematyce badawczej lub naukowo-technicznej, do udziału w których są zapraszane koła naukowe działające w uczelniach – przy czym jednego koła naukowego mogą dotyczyć nie więcej niż 2 wnioski.   Spośród przesłanych na ww. adres mailowy wniosków Komisja wybierze dopuszczalną liczbę, a ich autorzy będą mogli złożyć wnioski w Zintegrowanym Systemie Usług dla Nauki (ZSUN/OSF).   Dlaczego warto? Program umożliwia: realizację projektów badawczych i innowacyjnych, zdobycie doświadczenia w pracy zespołowej i badawczej, rozwój kompetencji cenionych na rynku pracy, nawiązanie współpracy z jednostkami naukowymi i biznesem.   Więcej informacji o programie znajduje się na stronie Ministerstwa Nauki: Program „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje”.   (J.S.)   Na zdjęciu, studenci i opiekun koła naukowego „Silniki Spalinowe” wraz ze skonstruowanym przez siebie bolidem / fot. Joanna Skowrońska   {fastsocialshare}

  Zmiany klimatyczne w Arktyce zachodzą szybciej niż w innych rejonach świata, a ich globalne konsekwencje wciąż pozostają nie w pełni rozpoznane. Ten jeden z najbardziej niedostępnych, a kluczowych dla przyszłości świata, frontów zmian badają polscy naukowcy. Ponad 300 km za kołem podbiegunowym badacze z Politechniki Krakowskiej, Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy i Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego Polskiej Akademii Nauk prowadzą analizy terenowe w delcie kanadyjskiej rzeki Mackenzie. Badania transportu osadów, zmian morfologii hydrologicznej i wpływu ocieplenia na procesy sedymentacyjne pozwolą lepiej zrozumieć dynamikę arktycznych ekosystemów i ich podatność na skutki globalnego ocieplenia. To pomoże wyjaśnić jak zmiany klimatu wpływają nie tylko na środowisko Arktyki i życie rdzennych społeczności Inuitów i Gwich’in, ale i przyszłość innych ekosystemów, kluczowych dla życia ludzi i naszej planety.     Gdy topnieje wieczna zmarzlina – polskie badania kluczem do zrozumienia skutków zmian klimatu     Badania w Arktyce prowadzi interdyscyplinarny zespół, który od kilku lat tworzą eksperci trzech polskich ośrodków badawczych, zajmujący się m.in. fizyką, geografią, klimatem, morfologią koryt rzecznych, dynamiką wód, transportem zawiesiny, inżynierią wodną, retencją wodną, kartografią, modelowaniem numerycznym oraz statystyką. W arktycznej misji badawczej uczestniczą naukowcy Politechniki Krakowskiej – dr inż. Monika Szlapa, dr hab. Paweł Hachaj, prof. PK oraz mgr inż. Magdalena Tutro, a także eksperci z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy – dr hab. Michał Habel (kierownik projektu), dr Sergey Chalov i dr Anirban Mukhopadhyay oraz Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego Polskiej Akademii Nauk – dr hab. Piotr Gierszewski, prof. IGiPZ i dr Włodzimierz Juśkiewicz. –  Początkowo prace badawcze naszego zespołu dotyczyły wód Polski południowej: zbiorników Dobczyce i Goczałkowice, kaskady Soły. Kilka lat temu rozszerzyliśmy teren naszych badań na Polskę północną, nawiązując współpracę z ośrodkami badawczymi w Toruniu i Bydgoszczy. Teraz przyszła pora ekspansji na zachodnią półkulę ... – mówi z uśmiechem dr hab. Paweł Hachaj, prof. PK z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki.     Cele polskiej misji badawczej w Arktyce są trzy. Po pierwsze określenie sezonowej zmienności transportu osadów oraz ilości materiału zatrzymywanego przez jeziora w delcie rzeki Mackenzie (a jest tam blisko 50 tysięcy! jezior). Drugi cel to zbadanie wpływu zmian klimatycznych na intensyfikację procesów sedymentacyjnych (opadania cząstek stałych zawieszonych w wodzie pod wpływem siły ciężkości lub sił bezwładności) i uwalnianie osadów do wód powierzchniowych. Naukowcy chcą na tej podstawie zrealizować trzecie ważne zadanie – opracować scenariusze zmian morfologicznych systemów rzecznych i jeziornych takich jak: zanik jezior, utrata połączeń hydrologicznych czy zamulenie kanałów w kontekście bezpieczeństwa komunikacyjnego oraz mobilności lokalnych społeczności.     Polskie badania są kluczowe dla szczegółowego poznania wpływu globalnego ocieplenia na środowisko w obszarze koła podbiegunowego. – W wielu rzekach polarnych procesy hydrologiczne obszarów „estuariów deltowych dużych rzek” są coraz bardziej podatne na zmiany klimatu. Wywołane nimi rozmrażanie wiecznej zmarzliny arktycznej mobilizuje osady oraz związany z nimi węgiel i składniki odżywcze. To powoduje, że do oceanu dostaje się więcej osadu, który przyspiesza topnienie pokrywy lodowej. Transportowany osad spłyca również odcinki rzek, woda szybciej się tu nagrzewa, przez co też rzeki dostarczają cieplejszą wodę do oceanu. W naszych badaniach sprawdzamy czy arktyczne równiny deltowe faktycznie zachowują się jak gąbki – czyli w jakim stopniu filtrują wodę z osadów mineralnych i z węgla – tłumaczy dr inż. Monika Szlapa z Katedry Geoinżynierii i Gospodarki Wodnej na Wydziale Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Krakowskiej.   Procesy te mają i globalne, i lokalne skutki. – Zatrzymany w rzekach i jeziorach osad zagraża łączności rzecznej i możliwości transportu wodnego, a także utrudnia połów ryb – wyjaśnia dr inż. Szlapa.     W Arktyce zespół z Politechniki bierze udział w analizach zdjęć satelitarnych oraz pracach terenowych i laboratoryjnych. – Naszym zadaniem jest przede wszystkim modelowanie procesów transportu wody i zawiesiny w obszarze badawczym, ocena zatrzymywania osadów przez jeziora delty, a tym samym zakresu jego transportu do Oceanu Arktycznego – tłumaczy dr inż. Monika Szlapa.     Teledetekcja, system InSAR i modelowanie numeryczne – nowoczesne technologie do analiz rzek północy     Projekt polskich badaczy przewiduje 6 wypraw do końca 2027 roku (naukowcy Politechniki Krakowskiej będą uczestniczyć w trzech misjach terenowych). Pierwsza misja odbyła się w maju 2025. Na dystansie 248 km w delcie rzeki Mackenzie zespół zbierał próbki wody i osadów w rejonie miejscowości Inuvik, Tuktoyaktuk i Tsiigehtchic.  Krakowscy i bydgoscy naukowcy dokonali poboru próbek wody i osadu oraz monitorowali parametry fizyczne wody. – Próbki poddaliśmy wstępnej obróbce  przy współpracy z Aurora Research Institute w Inuvik, które udostępniło nam laboratorium. Dalsze analizy laboratoryjne odbywają się już w Polsce – mówi dr inż. Monika Szlapa.   Naukowcy będą chcieli ustalić czy jeziora na terenie delty rzeki arktycznej sprzyjają zatrzymywaniu tam osadu, działając jak gąbki. Mają już pierwsze obserwacje, ale przyznają, że na tym etapie badań jest jeszcze za wcześnie, aby je przedstawiać i budować na ich podstawie rekomendacje.    Kolejne misje terenowe przewidziane sią na jesień 2025 oraz wiosnę 2026. Zebrane próbki oraz pomiary geodezyjne posłużą do opracowania modeli hydraulicznych transportu wody i osadów oraz modelowania teledetekcyjnego obrazującego łączność hydrologiczną w obrębie równiny deltowej.      W ramach projektu po raz pierwszy na obszarze delty Mackenzie stosowana jest technologia Wetland InSAR do obrazowania jakościowego w wysokiej rozdzielczości łączności hydrologicznej pomiędzy wodą a osadem wodnym w ekosystemach przybrzeżnych. System InSAR, czyli satelitarna interferometria radarowa (z ang. Interferometric Synthetic Aperture Radar), polega na rejestrowaniu obrazów powierzchni Ziemi, które po przetworzeniu pozwalają na analizę ruchów powierzchni danego terenu lub obiektów.   – Z kolei zastosowanie symulacji numerycznych transportu osadów w ciekach i jeziorach, przy użyciu hydrodynamicznego modelu adaptacyjnego oraz modelu Lagrange’a do śledzenia cząstek unoszonych przez wodę, pomoże nam zrozumieć rolę jezior deltowych w zatrzymywaniu osadów. Chcemy zidentyfikować obecne i przyszłe wzorce ładunków oraz strumieni osadów transportowanych do Oceanu Arktycznego – wyjaśnia mgr inż Magdalena Tutro z Politechniki Krakowskiej.     – Poza modelowaniem numerycznym planujemy także symulacje fizyczne w naszym laboratorium mechaniki płynów - dodaje prof. Paweł Hachaj.         Delta rzeki Mackenzie i pobór próbek / Fot. Monika Szlapa i archiwum zespołu badawczego   Bezcenne bogactwo naturalne i kulturowe     Badania prowadzone są w ujściowym odcinku rzeki Mackenzie - największej rzeki Kanady. Jej delta, położona ponad 300 km na północ od koła podbiegunowego na terenie tzw. Terytoriów Północno-Zachodnich, stanowi jeden z największych systemów deltowych na świecie. Przez większą część roku (ponad 7 miesięcy) delta pozostaje skuta lodem, a w tym czasie lodowe drogi łączą osady, które latem są dostępne jedynie drogą powietrzną lub wodną.     – Z uwagi na prowadzenie badań na obszarach plemiennych Inuitów i Gwich’in, wyniki projektu pozwolą wskazać regiony szczególnie narażone na izolację oraz opracować rekomendacje dotyczące adaptacji do zmian środowiskowych użyteczne dla lokalnej społeczności – tłumaczy dr Szlapa.     Polska misja badawcza odbywa się w porozumieniu i przy współpracy z lokalną społecznością na podstawie licencji badawczej udzielonej przez rząd Kanady. – Współpracujemy z Inuvik Hunters and Trappers Committee, organizacją reprezentującą społeczność Inuvialuit, oraz z Western Arctic Research Centre w Inuvik, znanym także jako Aurora Research Institute – ośrodkiem, który zapewnia nam zaplecze badawcze. Lokalna społeczność jest bardzo zainteresowana naszą działalnością. W trakcie poboru próbek mieliśmy wiele serdecznych rozmów z mieszkańcami, którzy pytali o to co robimy, opowiadali nam o życiu w Arktyce. A nawet doradzali jak odstraszać niedźwiedzie – opowiada dr Szlapa.     Polskie badania Arktyki są realizowane m.in. w ramach grantu badawczego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki – z projektu „Arktyczne delty jak gąbki: W jakim stopniu równiny deltowe filtrują wodę z osadów i węgla?” (OPUS 27 na lata 2025–2028).       Na zdjęciu głównym: dr inż. Monika Szlapa w Arktyce / Fot. archiwum własne     (jp, m)   {fastsocialshare}

  Autostereoskopia na ekranie LCD - kiedyś zaawansowana technologia dostępna za duże pieniądze, a dzisiaj? Nadal zaawansowana technologia, którą można skonstruować dzięki “odrobinie” wiedzy matematycznej i drukowi 3D. Dowiedli tego doktoranci Szkoły Doktorskiej Politechniki Krakowskiej Jakub Dec i Michał Dolina. Zbudowali autorską platformę autostereoskopową pozwalającą na dynamiczne wyświetlanie obrazów trójwymiarowych i eksplorację zjawisk percepcji głębi bez używania specjalnych okularów. Za swój projekt otrzymali pierwszą nagrodę dla doktorantów na tegorocznej Uczelnianej Sesji Kół Naukowych Politechniki Krakowskiej.   Autostereoskopia oparta na barierze paralaksy to technika, która jest znana ludzkości od ponad 100 lat. – Naszym celem nie było "wynalezienie" czegoś zupełnie nowego, tylko opracowanie i przetestowanie własnego prototypu systemu autostereoskopowego  – mówi mgr inż. Michał Dolina, doktorant drugiego roku Szkoły Doktorskiej Politechniki Krakowskiej, specjalista IT na Wydziale Informatyki i Telekomunikacji PK.   Tak powstał system VisScope - Michał Dolina i mgr inż. Jakub Dec (również doktorant drugiego roku) wykonali go całkowicie samodzielnie w ramach Koła Naukowego Grafiki Komputerowej Visgraph, którego są opiekunami. Całość działa w czasie rzeczywistym i może prezentować różne rodzaje trójwymiarowych treści na zwykłym ekranie LCD. Technologia nie jest nowa. Była już stosowana chociażby w popularnej na przełomie lat 2009/2010 przenośnej konsoli do gier wideo Nintendo 3DS. – To jest nasza interpretacja i implementacja tej techniki w postaci działającego systemu, który można wykorzystać np. do wyświetlania interaktywnych grafik, materiałów promocyjnych czy nawet zaprogramowanych scen 3D – podkreśla Jakub Dec.     DIY, czyli “Do It Yourself”     Ludzie widzą świat trójwymiarowo dlatego, że mają parę oczu, które są umieszczone w pewnej odległości od siebie. Każde oko widzi obraz pod nieco innym kątem, a mózg automatycznie łączy te dwa obrazy w jedno przestrzenne wrażenie głębi. Z racji tego, że „głębia” jest wyłącznie interpretacją na poziomie mózgu, możliwym jest, aby wywołać to samo wrażenie sztucznie, bez fizycznej głębi. – Nasze urządzenie działa na tej samej zasadzie, ale zamiast dwojga oczu patrzących na prawdziwą, trójwymiarową scenę, mamy dwa obrazy wyświetlane jednocześnie na płaskim ekranie. Przed ekranem znajduje się przezroczysta folia z precyzyjnym układem pionowych pasków - tzw. bariera paralaksy. Jej zadaniem jest skierowanie każdego z tych obrazów do oczu oglądającego w taki sposób, aby lewe oko widziało inny obraz niż prawe – mówi Michał Dolina.   Choć samo wygenerowanie obrazu nie wymaga skomplikowanych obliczeń, zaawansowana matematyka jest potrzebna do precyzyjnego wyznaczenia fizycznych parametrów bariery paralaksy – takich jak szerokość i rozmieszczenie przesłon – tak, aby działała poprawnie w konkretnym środowisku. Znając właściwości zarówno ekranu, bariery jak i oglądającego i ich wzajemne relacje można dosłownie zmusić komputer do „spojrzenia oczami oglądającego”  – Opracowaliśmy silnik graficzny, który działa tak, jak ludzki wzrok, tzn. obserwuje wirtualny świat przez dwie kamery a potem konstruuje z tego obraz „współpracujący” z barierą paralaksy – mówi Jakub Dec.   Następnym krokiem było zaprojektowanie samego urządzenia, a więc odpowiedniej ramki z regulowanym odsunięciem od ekranu oraz wydrukowanie i złożenie nakładki z wmontowaną w nią barierą. – To wszystko brzmi nieskomplikowanie, bo największa praca odbywa się tak naprawdę w naszym mózgu - przy odbiorze docierającego do naszych oczu obrazu. Niemniej, technologia jaka stoi za “oszukaniem” oczu, by wydziały trójwymiarowo coś, co trójwymiarowe nie jest, to skomplikowany proces dużych obliczeń cyfrowych i dużej dawki “zabawy” z percepcją – mówi Michał Dolina.     Czy to już czas hologramów?     Przygotowany przez doktorantów silnik graficzny służy do wyświetlania prostych scen  trójwymiarowych, ale naukowcy przygotowali też skrypt składający dwa obrazy stereoskopowe oraz dwa prerenderowane (uprzednio przygotowane w programie wizualizacyjnym) stereoskopowe filmy. Skrypt działa też w przypadku filmów pełnometrażowych nakręconych w technologii trójwymiarowej. – Jeżeli obraz źródłowy jest zarejestrowany poprawnie, to wytworzenie iluzji głębi jest praktycznie pewne – podkreśla Jakub Dec. – Osiągnięcie tego efektu jest też możliwe z niestereoskopowego obrazu, bądź filmu dzięki zastosowaniu sztucznej inteligencji, którą można wykorzystać do wyprodukowania maski głębokości i na jej podstawie sztucznie odtwarzać głębię obrazu (tak jak w przypadku „zdjęć 3D” dostępnych na niektórych platformach social media), ale to nadal jest tak naprawdę ten pierwszy etap procesu - pozyskanie obrazu stereoskopowego – dodaje.   Obraz trójwymiarowy można oglądać w zwykłych warunkach domowych oświetlonego (lub nie) pomieszczenia. Nie potrzeba żadnych projektorów, ciemni ani specjalnych źródeł światła. Ważne jest jednak, by patrzeć na ekran z odpowiedniej odległości i pod właściwym kątem. – Wtedy efekt 3D jest najlepiej widoczny, bo będzie mniej zjawisk, które mogą zniszczyć tę iluzję – mówi Michał Dolina.   Jakość widzianego obrazu zależy przede wszystkim od trzech aspektów:   Precyzji dopasowania folii paralaksy do ekranu: Folia musi być idealnie ustawiona względem pikseli ekranu. Nawet drobne przesunięcie/skręcenie folii względem ekranu może spowodować, że obraz będzie zniekształcony. Mowa o przesunięciach rzędu 0,5 mm a nawet mniejszych. Rozdzielczości wyjściowej obrazu: Ponieważ wyświetlane są dwa widoki na raz, każdy z nich zajmuje tylko część fizycznej rozdzielczości ekranu. Im szersze pasy projekcji tym bardziej rzuca się w oczy ich obecność i tym bardziej rozpraszają oglądającego. Ograniczeniem tu jest rozdzielczość ekranu, na którym przeprowadzana jest projekcja - najmniejsza szerokość takiego paska to 1 piksel docelowego ekranu. Jakości folii: Im dokładniej wykonana bariera paralaksy, tym czystszy i bardziej stabilny obraz.   Jeśli nie teraz, to kiedy?     Doktoranci mają już plan na to, aby ulepszyć i rozwinąć swoje rozwiązanie. Przede wszystkim w temacie zachowania czystości efektu 3D w czasie ruchu odbiorcy. – Ruch głowy znacząco zaburza efekt, stąd chcemy opracować system dynamicznego pozycjonowania bariery paralaksy w zależności od pozycji głowy przed ekranem. To jest usprawnienie, które Nintendo wprowadziło w drugiej wersji konsoli 3DS – mówi Jakub Dec. Naukowcy myśleli o komercjalizacji swojego rozwiązania, ale jeśli taki krok nastąpi, to dopiero po obronieniu doktoratów.   W ramach swoich przewodów doktorskich w Szkole Doktorskiej Politechniki Krakowskiej Michał Dolina i Kuba Dec zajmują się lingwistyką obliczeniową, czyli analizą języka naturalnego za pomocą narzędzi informatycznych i matematycznych. – Szukamy ukrytych wzorców i struktur, które trudno zauważyć gołym okiem. Patrzymy na tekst nie tylko jako zbiór słów, ale jako tzw. system złożony. Chcemy zrozumieć, jakie wzorce pojawiają się w nim jako w pewnej „całości”, jak bardzo są regularne, i czy zachowują się podobnie na różnych poziomach: od pojedynczych zdań po całe rozdziały, książki i zbiory – tłumaczy Michał Dolina.   Żeby zobaczyć jak słowa i zdania się ze sobą łączą używają m.in. analiz struktur sieciowych oraz multifraktalnych. Te metody pozwalają ocenić stopień złożoności i różnorodności tekstu w różnych skalach – od poziomu pojedynczych zdań po całe korpusy. Innymi słowy: umożliwiają sprawdzenie, czy struktura tekstu zachowuje podobny charakter niezależnie od skali obserwacji, czy też ujawnia nowe cechy w miarę rozszerzania kontekstu. – To nie mówi nam, gdzie dokładnie tekst się zmienia, ale pozwala zobaczyć czy – przykładowo - jest jednolicie monotonny, czy złożony losowo, czy może raczej złożony, ale w kontrolowany sposób - ma w sobie rytm, zmienność i bogactwo tych struktur. Te cechy później klasyfikujemy i z tych klasyfikacji można wyciągać kolejne wnioski - pozwala to np. na wykrycie fragmentów pisanych przez kogoś innego – mówi Jakub Dec.   W przyszłości, już po zakończeniu doktoratu, naukowcy chcą wrócić na ścieżkę badawczo-rozwojową związaną z grafiką komputerową. Czy to się uda? – Zobaczymy, ale na pewno nie przestaniemy działać w tym kierunku – mówią zgodnie.          (jp)     Na pierwszym zdjęciu.: (od lewej) Michał Dolina i Jakub Dec na Uczelnianej Sesji Kół Naukowych 2025 / Fot.: Jan Zych.

    Politechnika Krakowska ma sześcioro laureatów prestiżowego konkursu stypendialnego Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców! Znaleźli się w gronie 228 osób wyróżnionych stypendiami spośród rekordowej liczby ponad 1711 zgłoszonych. – To nie tylko prestiżowe wyróżnienie, ale przede wszystkim realne wsparcie dla najbardziej utalentowanych badaczy, którzy już dziś kształtują przyszłość polskiej nauki, innowacji i kultury – podkreśliło ministerstwo ogłaszając listę laureatów. Będą oni otrzymywać wsparcie w wysokości 5390 zł miesięcznie przez trzy lata.               Stypendia dla wybitnych młodych naukowców otrzymali z Politechniki Krakowskiej:   dr inż. Krzysztof Ostrowski (Wydział Inżynierii Lądowej)   dr inż. Maciej Pilch (Wydział Inżynierii Lądowej)   dr inż. Łukasz Janus (Wydział Inżyneirii i Technologii Chemicznej)   mgr inż. Patryk Szymaszek (Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej)   dr inż. Reza Teimouri (Wydział Mechaniczny)   mgr inż. Magdalena Bańkosz (Wydział Inżynierii Materiałowej i Fizyki)     W tym roku stypendia otrzymało 228 osób (w tym 34 doktorantów), reprezentujących łącznie 53 dyscypliny naukowe i artystyczne. Wnioski oceniał metodą punktową niezależny zespół ekspertów, a wszystko odbywało się z zachowaniem najwyższych standardów transparentności i równego dostępu do wsparcia dla przedstawicieli wszystkich dyscyplin. W dyscyplinie nauk inżynieryjno-techniczne przyznano 50 stypendiów, w tym aż 6 dla naukowców Politechniki Krakowskiej. W ramach poszczególnych dyscyplin najliczniej nagrodzono naukowców z zakresu inżynierii materiałowej (8), nauk prawnych (8), psychologii (8), nauk biologicznych (9), nauk chemicznych (13), a także sztuk plastycznych i konserwacji dzieł sztuki (7).   – Już na pierwszy rzut oka widać tu duże zróżnicowanie i jest to prawdziwy powód do satysfakcji. Polska nauka potrzebuje wybitności w wielu dyscyplinach i – jak widać po rekordowych nakładach – potrafi ją coraz lepiej doceniać. Gratuluję wszystkim stypendystom i czekam z niecierpliwością na ich przyszłe osiągnięcia – zaznacza minister Marcin Kulasek. W sumie do wybitnych młodych naukowców trafią stypendia w wysokości ponad 44 mln zł.   Dbając o równość szans, przyznawano w każdej dyscyplinie nie więcej niż 5 stypendiów, w tym maksymalnie jedno dla doktoranta. W dyscyplinach o większej liczbie wniosków zastosowano mechanizm wyrównawczy, umożliwiający przyznanie dodatkowych stypendiów w ramach tej samej dziedziny, co pozwoliło na sprawiedliwe uwzględnienie poziomu reprezentatywności poszczególnych dyscyplin wśród młodych naukowców.        (m/nauka.gov.pl) Na zdjęciach, od lewej: dr inż. Krzysztof Ostrowski, dr inż. Maciej Pilch, dr inż. Łukasz Janus, mgr inż. Patryk Szymaszek, dr inż. Reza Teimouri, mgr inż. Magdalena Bańkosz / fot. Jan Zych     {fastsocialshare}

  Dr inż. Maciej Pilch z Politechniki Krakowskiej laureatem prestiżowego programu “START” Fundacji na rzecz Nauki Polskiej! Znalazł się na liście 100 najzdolniejszych młodych badaczy w Polsce, nagrodzonych za wybitny już dorobek naukowy. Doceniono jego pionierskie prace nad inteligentnymi systemami pomiarowymi do mapowania ciśnienia m.in. w badaniach aerodynamicznych dla przemysłu budowlanego, lotniczego, medycznego czy motoryzacyjnego, a także opracowanie przełomowej w światowej skali technologii hybrydowego druku 3D.     Luminescencyjne sensory – kamień milowy w inżynierii wiatrowej i testach aerodynamicznych     Główna tematyka badawcza dr inż. Macieja Pilcha dotyczy  “Pressure sensitive paints” (PSP). To technologia służąca do pomiaru ciśnienia powietrza lub lokalnego stężenia tlenu, zwykle w warunkach aerodynamicznych. W praktyce PSP to powłoka przypominająca farbę, która – pod wpływem określonej długości fali oświetlenia – fluoryzuje z różną intensywnością  w zależności od zewnętrznego ciśnienia powietrza przyłożonego lokalnie do jej powierzchni. – W ramach dwóch prac dyplomowych inżynierskich opracowałem sensory luminescencyjne dedykowane do pomiaru ciśnienia oraz temperatury. W trakcie tych badań odkryłem potencjalny nowy mechanizm działania tego typu systemów, który następnie przebadałem z zastosowaniem własnoręcznie skonstruowanej aparatury – mówi naukowiec.     W ramach pracy magisterskiej dr Pilch zaproponował matematyczny model swojego odkrycia, natomiast w rozprawie doktorskiej podjął się dokładnego zbadania oraz optymalizacji składu opracowanych systemów, które nazwał “Solvent Quenched Pressure Sensitive Paints”, w skrócie SQ-PSP. – Sprawdziłem możliwość ich wykorzystania do testów aerodynamicznych budowli. Wykazałem, iż opracowane systemy mogą być stosowane do mapowania rozkładu ciśnienia podczas takich testów, na co nie pozwalają klasyczne systemy PSP. Co więcej, wykazałem, że systemy takie mogą zostać zastosowane do mapowania nacisku ciał stałych na powierzchnie, na co nie pozwalają żadne znane tego typu rozwiązania – mówi dr inż. Maciej Pilch. Jak podkreśla, jest to jego największe osiągnięcie naukowe.     – Idea zastosowania do mapowania rozkładu ciśnienia nowoczesnych spektroskopowych systemów sensorycznych stanowi kamień milowy w rozwoju inżynierii wiatrowej. Może zastąpić systemy czujników punktowych, dotąd stosowane podczas testów aerodynamicznych konstrukcji budowlanych – mówi dr inż. Maciej Pilch.     SQ-PSP to nowy typ systemów pomiarowych, który może mieć zastosowanie w inżynierii wiatrowej i przemyśle, na przykład medycznym, motoryzacyjnym czy lotniczym. – Dzięki opracowanej technologii będzie można badać nacisk ciała ludzkiego na akcesoria medyczne, na fotele w samochodzie czy testować aerodynamikę samolotów – mówi twórca rozwiązania. W systemy SQ-PSP został wyposażony tunel aerodynamiczny innowacyjnego i unikatowego w skali świata Laboratorium Inżynierii Wiatrowej Politechniki Krakowskiej, gdzie dr Pilch jest aktualnie zatrudniony jako adiunkt i kontynuuje swoje badania na ten temat. Stanowisko do pomiarów z użyciem PSP pojawiło się też w otwartym w ubiegłym roku Laboratorium Aerodynamiki Środowiskowej PK.     Unikatowa technologia druku 3D     Drugi zakres tematyczny z naukowego portfolio dr inż. Macieja Pilcha obejmuje pierwszą na świecie technologię druku 3D detali hybrydowych metalowo-polimerowych z wykorzystaniem żywic fotoutwardzalnych oraz procesu elektroosadzania. – Rozwiązanie to umożliwia produkcję lekkich, wytrzymałych detali dla motoryzacji, lotnictwa i inżynierii wiatrowej bez udziału procesów wysokotemperaturowych – wyjaśnia naukowiec PK.     Żywice fotoutwardzalne to specjalny rodzaj żywic, które twardnieją pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Elektroosadzanie natomiast to metoda pokrywania powierzchni materiału (przewodzącego lub wcześniej odpowiednio przygotowanego) cienką warstwą metalu lub stopu za pomocą zjawiska elektrolizy.     Badania dr inż. Macieja Pilcha dotyczą zaawansowanych technik wielomateriałowego druku 3D z wykorzystaniem fotopolimeryzacji żywic i elektroosadzania metali do wytwarzania nowej klasy detali hybrydowych typu metal-tworzywo polimerowe. Wybrane fragmenty danego detalu są tu wykonane z metalu, a reszta z tworzywa. Dr Pilch zaproponował połączenie tych dwóch technik druku - fotopolimeryzacji oraz elektroosadzania - jako pierwszy naukowiec na świecie. – Podstawową zaletą powstałych w ten sposób elementów jest możliwość obniżenia ich masy nawet o 40% przy zachowaniu niezmienionej wytrzymałości detalu. Przykładem są hybrydowe koła zębate z metalowymi zębami i polimerowym wnętrzem. Dzięki elektroosadzaniu w temperaturze pokojowej możliwy jest druk 3D hybrydowych detali bez degradacji tworzywa – mówi.     Stypendium na dalsze badania o światowym potencjale     Stypendium FNP w wysokości 30 tys. zł wspomoże dalsze badania dr inż. Macieja Pilcha nad rozwiązaniami o światowym potencjale technologicznym. – Bardzo cieszę się, że Fundacja na rzecz Nauki Polskiej doceniła mój dorobek naukowy i przyznała mi stypendium “START”. Uzyskane środki bardzo mi pomogą w dalszym rozwoju kariery naukowej, powiększeniu zakresu moich badań o dodatkowe elementy, ale też w poszerzaniu mojej wiedzy i kompetencji podczas naukowych wyjazdów i szkoleń  – mówi laureat prestiżowego programi FNP.     Program “START” Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, realizowany od 1993 roku, jest najstarszym w Polsce programem stypendialnym. Powstał, aby wspierać wybitnych młodych uczonych, którzy nie ukończyli 30 lat i zachęcać ich do dalszego rozwoju naukowego. Laureaci otrzymują roczne stypendium, które mogą przeznaczyć na dowolny cel. Głównym kryterium konkursowym oceny kandydata jest jakość i oryginalność jego dotychczasowego dorobku naukowego oraz jego najważniejsze osiągnięcie badawcze. Ocena wniosków składa się z kilku etapów i odbywa się w systemie “peer review” przez uczonych będących uznanymi autorytetami w danej dziedzinie nauki.     Dr inż. Maciej Pilch jest pracownikiem Wydziału Inżynierii Lądowej PK, absolwentem Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej PK na kierunkach inżynieria chemiczna i procesowa (praca inżynierska pt. “Badanie wpływu ciśnienia na charakterystykę emisji molekularnych sensorów luminescencyjnych w polimerowych materiałach powłokowych”) oraz technologia chemiczna (praca inżynierska pt. “Badania kinetyczne dotyczące wpływu temperatury na szybkość procesów fotopolimeryzacji przy zastosowaniu spektroskopii fluorescencyjnej oraz analizy termicznej”) na studiach I stopnia. Na tym samym wydziale ukończył studia magisterskie na kierunku inżynieria chemiczna i procesowa (dyplom w 2019 r. pt: “Modelowanie odpowiedzi powłok PSP na zmiany ciśnienia”). W 2023 r. ukończył Szkołę Doktorską  Politechniki Krakowskiej, uzyskując stopień doktora nauk technicznych na podstawie pracy pt. “Innowacyjne luminescencyjne systemy sensoryczne do mapowania rozkładu termodynamicznych parametrów stanu na powierzchniach obiektów rzeczywistych”. Doktorat realizowany był w trybie interdyscyplinarnym w ramach programu interdyscyplinarnego kształcenia POLIDOCTUS.       Zdjęcia archiwum prywatne Macieja Pilcha, na drugim testy systemu SQ-PSP w Laboratorium Inżynierii Wiatrowej Politechniki Krakowskiej         {fastsocialshare}

  Dr inż. arch. Nguyen The Thao, były mer wietnamskiego miasta Hanoi, odebrał z rąk rektora Politechniki Krakowskiej prof. dr hab. inż. Andrzeja Szaraty dyplom Złotego Wychowanka PK. Tytuł został mu przyznany w 2020 roku, w trakcie pandemii, teraz mógł go przyjąć osobiście. Dr Nguyen odwiedził uczelnię wraz z członkami Towarzystwa Przyjaźni Wietnamsko-Polskiej (TPWP), którego jest przewodniczącym. Wizyta wyjątkowego absolwenta PK, w której uczestniczył też ambasador Wietnamu w Polsce Ha Honag Hai, była okazją do zaprezentowania nowoczesnych laboratoriów Politechniki oraz omówienia nowych obszarów polsko-wietnamskiej współpracy – naukowej i dydaktycznej.       – Dziękuję Politechnice i wszystkim przyjaciołom z Polski, którzy mnie wspierali w czasie moich studiów. Na co dzień jestem tysiące kilometrów stąd, ale nadal czuję się częścią społeczności uczelni dzięki Stowarzyszeniu Wychowanków PK oraz lekturze czasopisma “Nasza Politechnika” – mówił dr inż. arch. Nguyen The Thao, odbierając 16 kwietnia 2025 r. dyplom Złotego Wychowanka PK. Podkreślił znaczenie relacji Polski i Wietnamu oraz rolę jaką w nich odgrywa Politechnika – Zakres współpracy, jaką możemy wspólnie podjąć, jest bardzo duży – mówił.     Delegacja wietnamska wskazała potencjalne obszary kooperacji z Politechniką Krakowską. Jednym z nich jest rozwój badań w zakresie chemii kosmetyków, w czym specjalizuje się na Pk zespół badaczek Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej pod przewodnictwem prof. Elżbiety Sikory. – Polskie kosmetyki cieszą się ogromną popularnością na rynku wietnamskim, dlatego rozwój nowych technologii w tym obszarze jest dla nas bardzo istotny i chcemy w tym pomóc – mówił członek delegacji Jego Ekscelencja Ha Honag Hai, Ambasador Socjalistycznej Republiki Wietnamu w Polsce i członek Towarzystwa Przyjaźni Wietnamsko-Polskiej. Rektora PK prof. Andrzej Szarata podkreślał, że zespół chemii kosmetyków jest bardzo mocna naukowo,z pwoodzeniem komercjalizuje swoje rozwiązania. – Wyróżnia się dużą liczbą patentów i wdrożeń, więc to świetny punkt startowy do współpracy – podkreślił prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata.       Kolejne takie punkty to m.in. badanie stanu obiektów hydrotechnicznych i procesów hydraulicznych, budownictwo wysokościowe (mosty wiszące), chemia i technologia organiczna, aerodynamika środowiskowa (w tym m.in. badania i analizy dotyczące przewietrzania miast, transportu zanieczyszczeń, systemów wymiany i regeneracji powietrza, wpływu inwestycji na jakość powietrza i komfort życia mieszkańców) oraz rozwijanie narzędzi do pomiarów dla przemysłu.     Istotnym punktem rozmów była też wymiana studencka i promocja studiów w Polsce  i na PK wśród wietnamskich kandydatów. – Jesteśmy w trakcie finalizacji nowej umowy z Polską o współpracy w dziedzinie kształcenia. Najważniejszym jej punktem będzie zwiększenie liczby stypendystów wietnamskich w Polsce z obecnych 20 do 50 rocznie. Myślę, że od 5 do 10 mogłoby studiować na Politechnice – mówił Ambasador Ha Hoang Hai. W tym roku na PK studiuje 2 studentów z Wietnamu. Uczelnia ma podpisane umowy o współpracy z 7 wietnamskimi uczelniami: Thuyloi University (od 2014 r.), Hanoi University of Civil Engineering (od 2019 r.), Nguyen Tat Thanh University (od 2020 r.), Hanoi Architectural University (od 2023 r.), Nha Trang University (od 2023 r.), Hanoi University of Science and Technology (od 2024 r.) oraz Ho Chi Minh City University of Technology and Education (od 2024 r.).     Goście z Wietnamu zwiedzili laboratoria Politechniki Krakowskiej. Odwiedziła ww. Laboratorium Kosmetyczne WIiTCh PK, Laboratorium Hydrauliczne Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki, Laboratorium Aerodynamiki Środowiskowej Wydziału Inżynierii Lądowej oraz Laboratorium Metrologii Współrzędnościowej Wydziału Mechanicznego.     Delegacja wietnamską tworzyli: dr inż. arch. Nguyen The Thao, przewodniczący Towarzystwa Przyjaźni Wietnamsko-Polskiej, J. E. Ha Hoang Hai, Ambasador Wientamu w Polsce, Tran Vu Binh, z-ca przewodniczącego TPWP, Do Quan, Członek Zarządu Centralnego TPWP, Van Thi Ngoc Hai, Członkini Komitetu Wykonawczego TPWP oraz Nguyen Van Thai, Honorowy Członek TPWP.     Politechnikę podczas spotkania reprezentowali: prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata, rektor PK, dr hab. inż. Katarzyna Bizon, prof. PK, prorektor ds. kształcenia i współpracy z zagranicą, prof. dr hab. inż. Paweł Ocłoń, prodziekan Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki, dr hab. inż. Lucyna Domagała, prof PK, dziekan Wydziału Inżynierii Lądowej, dr hab. inż. Katarzyna Matras-Postołek, prof. PK, prodziekan Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej, dr hab. inż. Aneta Liber-Kneć, prof. PK, prodziekan Wydziału Mechanicznego, dr hab. inż. arch. Rafał Blazy, prof. PK, kierownik Katedry Planowania Przestrzennego, Projektowania Urbanistycznego i Ruralistycznego na Wydziale Architektury, dr inż. Krzysztof Radzicki z Katedry Geoinżynierii i Gospodarki Wodnej Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki, mgr Izabela Paluch, prezes Stowarzyszenia Wychowanków Politechniki Krakowskiej, mgr Katarzyna Baron-Lisiakiewicz, kierownik Działu Współpracy Międzynarodowej oraz mgr Anna Chmura, kierownik Działu Promocji PK.     Nguyen The Thao, nowo wpisany do Złotej Księgi Wychowanków absolwent  Wydziału Architektury, studiował na PK  w latach 1970-1976. Swoją edukację kontynuował, zdobywając na Universite Libre de Bruxelles tytuł Master in public management and economics, a na wietnamskim National Economics University obronił tytuł Doctor of Philosophy in Economics. W latach 1977-1993 pracował w Ministerstwie Budownictwa Wietnamu. Pełnił tam funkcję kierownika, a następnie dyrektora przedsiębiorstwa budowlanego przy Ministerstwie Budownictwa Wietnamu. W okresie 1993-1997 zajmował stanowisko dyrektora Departamentu Budownictwa Prowincji Ha Bac, by następnie objąć posadę zastępcy przewodniczącego Komitetu Ludowego Prowincji Ha Bac. Przez dziesięć lat (1997-2007) zajmował stanowisko zastępcy przewodniczącego Komitetu Ludowego Prowincji Bac Ninh, a także przewodniczącego Komitetu Ludowego Prowincji Bac Ninh (Prezydent Prowincji). Piastował również funkcję sekretarza prowincjonalnego Komitetu Partii oraz przewodniczącego Rady Ludowej Prowincji Bac Ninh. Lata 2007-2015 to kadencja przewodniczącego Komitetu Ludowego miasta Hanoi (mer miasta Hanoi). W latach 2001-2011 deputowany w Zgromadzeniu Narodowym Wietnamu, gdzie był przewodniczącym Grupy Przyjaźni Wietnamsko-Polskiej. Funkcję tę sprawował przez dwie kadencje. Obecnie dr inż. arch. Nguyen The Thao jest prezesem Towarzystwa Przyjaźni Wietnamsko-Polskiej. Swoje działania koncentruje na inicjowaniu współpracy między miastem Hanoi i Politechniką Krakowską w dziedzinie ochrony środowiska i zabytków, w tym m.in. w kwestii wsparcia naukowego walki z zanieczyszczeniami powietrza w Hanoi.     Na zdjęciach:   Spotkanie przedstawicieli Politechniki i delegacji z Wietnamu w Sali Senackiej PK / Fot. Jan Zych   Goście odiwedzili laboratoria PK, m.in. Laboratorium Chemii Kosmetyków na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej, z prawej Nguyen The Thao /Fot. Jan Zych     (jp)       {fastsocialshare}

  Owoce modelowego przykładu  współpracy środowiska naukowego z partnerami gospodarczymi zaprezentowała podczas 24th World Canals Conference w Bydgoszczy dr inż. Marta Łapuszek z Politechniki Krakowskiej. Ekspertka Katedry Geoinżynierii i Gospodarki Wodnej Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki uczestniczyła w eksperckiej ocenie rewitalizacji węzła wodnego Krapkowice, wykonywanej przez PBW Inżynieria z Wrocławia na zlecenie Wód Polskich. - Efekty rewitalizacji udowadniają, że kontekst ekologiczny i ekonomiczny są możliwe do pogodzenia przy realizacji tak wymagających projektów jak nadawanie drogom wodnym nowych funkcjonalności z poszanowaniem środowiska – mówi naukowczyni.       Mottem przewodnim tegorocznego spotkania naukowców oraz gospodarzy i użytkowników śródlądowych dróg wodnych z całego świata były wyzwania związane ze zrównoważoną rewitalizacją kanałów wodnych z korzyścią dla środowiska. Miejsce obrad nie było przypadkowe. Kanał Bydgoski, będący częścią  Międzynarodowej Drogi Wodnej E70, świętuje 250-lecie powstania. Żegluga śródlądowa od wieków pełniła istotną funkcję gospodarczą i kulturową w dziejach ludzkości. Na przestrzeni wieków przechodziła wiele transformacji związanych ze zmieniającymi się kierunkami rozwoju  cywilizacyjnego. – Obecnie, w obliczu zmieniających się kierunków klimatycznych, ekologicznych i urbanistycznych drogi wodne mogą wciąż przynosić liczne korzyści gospodarcze, społeczne i edukacyjne. Tym bardziej, że nowoczesne technologie mogą pomóc w ich rewitalizacji. Wymiana doświadczeń naukowców z projektantami  wykorzystującymi nowe narzędzia jest ważne szczególnie w projektach, w których koniecznie trzeba uwzględniać nie tylko korzyści ekonomiczne, ale i uwarunkowania ekologiczne  – mówi dr  inż. Marta Łapuszek.     Aspekty te podkreślali prelegenci i dyskutanci podczas trzech konferencyjnych paneli  tematycznych w Bydgoszczy: ,,Człowiek i jego aktywność”, ,,Woda, dziedzictwo i turystyka” oraz ,,Ekologia i technologia”. W ostatnim referat pt.  ,,Wybrane realizacje projektowe na stopniach wodnych Odrzańskiej Drogi Wodnej” przedstawiła ekspertka PK. Na przykładzie przebudowanego i zrewitalizowanego węzła wodnego „Krapkowice” pokazała, że współpraca naukowa może wspierać działania inwestorów i wykonawców na rzecz rozwoju zbilansowanego transportu rzecznego.     Podczas konferencji badaczka PK zaprezentowała doświadczenia zespołu specjalistów z PBW Inżynieria (reprezentowanego przez: mgr. inż. Janusza M. Filipczyka, mgr. inż. Pawła Doradę, mgr. inż. Dawida Kędzię), w którego pracach uczestniczyła. – Projekt zrealizowany na zlecenie Wód Polskich przez PBW Inżynieria jest przykładem na to, że przebudowa istniejącej śluzy, budowa drugiej i przystosowanie obu do wymogów klasy V śródlądowej drogi wodnej nie musi kolidować z szeroko pojętymi wymogami przyrodniczymi i krajobrazowymi – podkreśla ekspertka. Realizując projekt zadbano  o utrzymanie szerokiego pasa 200-letnich dębów, zastosowanie ciągów komunikacyjnych z nawierzchnią przepuszczalną, konstrukcją syfonu umożliwiającego przeprawę rybom. Ponadto zadbano o istniejący zabytek hydrotechniki, którym jest tzw. ,,stara śluza” zaprojektowana jeszcze w czasach Pruskich w  1850 roku, wpisana do rejestru zabytków województwa opolskiego. – Śluza została zrewitalizowana wraz z jej elementami technicznymi, a eksponowane stare zabytkowe wrota będą stanowić atrakcję turystyczną. Istotnym elementem projektu było zrównoważone podejście do ukształtowania przestrzeni wokół obiektu z   minimalizacją efektów oddziaływania budowli na środowisko – zaznacza dr inż. Marta Łapuszek.     Wsparcie Politechniki Krakowskiej w tak istotnej kwestii dla inwestycji w Krapkowicach, jaką była ocena ingerencji w środowisko przyrodnicze, to wynik podpisanej w 2022 r. umowy o współpracy naukowo-technicznej między uczelnią a PBW Inżynieria. – Dzięki porozumieniu mogliśmy wymieniać się opiniami i doświadczeniami w zakresie oceny przydatności wdrażanych nowatorskich rozwiązań technicznych – podkreśla specjalistka WIŚiE.     Jak opisują Wody Polskie w ramach modernizacji stopnia wodnego w Krapkowicach przebudowano istniejącą komorę śluzy pociągowej, powstała też nowa śluza pociągowa o długości 190 m i szerokości 12 m wraz z wyposażeniem technicznym, mechanicznym i hydraulicznym, spełniająca wymagania standardów europejskiej drogi wodnej.  Wykonane na obiekcie prace pozwalają na znaczne zaoszczędzenie wody oraz energii wykorzystywanej w czasie śluzowania. W ramach modernizacji powstały również nowa sterownia i awanporty, odcinkowo przełożono także koryto potoku Sonia, na którym wybudowano syfon. Projekt ten to największa od 100 lat inwestycja w Krapkowicach. Celem projektu, współfinansowanego ze środków unijnych, jest rozwój śródlądowej drogi wodnej na Odrze oraz usprawnienie niskoemisyjnych systemów transportu przyjaznych środowisku. Wykonane prace zapewniają bezawaryjność obiektów oraz ich niezawodność, umożliwiającą bezpieczną i bezproblemową żeglugę śródlądową – dla załóg jednostek pływających i obsługi śluzy.     (m)             Na zdjęciach:   1. Dr inż. Marta Łapuszek podczas prezentacji referatu na World Canal Conference, Bydgoszcz 2024 / Fot. archiwum dr inż Marty Łapuszek   2. Śluza Krapkowice na Odrze – awanport górny z widocznymi pozostawionymi 200-letnimi dębami / Fot. dr inż Marta Łapuszek   3. Śluza Krapkowice na Odrze – komora nowej śluzy / Fot. dr inż Marta Łapuszek        {fastsocialshare}

    We wtorek i środę, a więc 27 i 28 września w Auditorium Maximum UJ przy ul. Krupniczej 33 odbędzie się – organizowany przez Fundację Edukacyjną „Perspektywy” – Krakowski Salon Maturzystów. Udział w wydarzeniu wezmą przedstawiciele Politechniki Krakowskiej.   Stoisko PK będzie zlokalizowane w sali wystawowej na II piętrze gmachu przy Krupniczej. To okazja do lepszego poznania PK i jej oferty edukacyjnej, zasad rekrutacji oraz tych aspektów, które przyszłych studentów interesują najbardziej. Ponadto, uczestnicy otrzymają materiały z przydatnymi informacjami dotyczącymi PK i kierunków studiów. Na tegorocznych maturzystów i wszystkich zainteresowanych czekać będą pracownicy Działu Promocji i Działu Kształcenia, którzy chętnie odpowiedzą na wszystkie pytania. Stoisko Politechniki będzie dokładnie oznaczone.    27 września o godz. 10.00 w inauguracji Krakowskiego Salonu Maturzystów (Duża Aula) weźmie udział rektor Politechniki Krakowskiej prof. Andrzej Białkiewicz. Wcześniej, o godz. 9.30 w Małej Auli Auditorium Maximum odbędzie się prezentacja dotycząca Politechniki Krakowskiej, jej oferty i możliwości, które uczelnia stwarza swoim studentom. Wystąpienie przygotował Dział Promocji PK. Prezentacja na temat Politechniki została zaplanowana także w drugim dniu – 28 września (godz. 9.30).    Szczegóły dotyczące Krakowskiego Salonu Maturzystów, w tym plan stoisk, tutaj.            W tym tygodniu również uczniowie z Rzeszowa będą mieli okazję spotkać się z przedstawicielami PK podczas tamtejszego Salonu Maturzystów (29-30 września, Politechnika Rzeszowska, Aleja Powstańców Warszawy 12). We wrześniu PK uczestniczyła też w targach kieleckich (Kielecki Salon Maturzystów – 6 września) oraz gliwickich (Śląski Salon Maturzystów – 19-20 września). Ponadto, Dział Promocji i pracownicy naukowi Wydziału Architektury wzięli udział w Dniu Otwartym Uczelni Partnerskich, który został zorganizowany 24 września przez I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Śniadeckiego w Siemianowicach Śląskich.    (bk)     Na zdjęciach, Krakowski Salon Maturzystów (27.09.2022 r.) / fot. Jan Zych         {fastsocialshare}

    Na Politechnice Krakowskiej trwają prace nad wykrywaczem deepfake’ów w treściach wideo, audio i obrazach. Rozprzestrzeniane m.in. w Internecie, zwłaszcza w mediach społecznościowych, fałszywe materiały tego typu stają się coraz bardziej niebezpieczne. Mogą być narzędziem cyberprzestępstw, a także politycznej walki i społecznych manipulacji. Naukowcy Politechniki Krakowskiej do walki z deepfake’ami chcą użyć ich … własnej broni – nowoczesnych technik opartych na sieciach neuronowych i metodach uczenia głębokiego. Prace nad projektem pt. „Detekcja zmanipulowanych treści audio-wideo w celu ochrony przed rozprzestrzenianiem wiadomości o charakterze deepfake” prowadzone są w ramach I konkursu „Infostrateg” Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Zespół z PK otrzymał na nie dofinansowanie w wysokości blisko 4 mln zł.   – Zakładamy, że te same lub pokrewne metody uczenia maszynowego, które są wykorzystywane do produkcji treści typu deepfake, mogą być użyte do detekcji zmanipulowanych treści – mówi kierownik projektu dr hab. inż. Michał Bereta, prof. PK z Wydziału Informatyki i Telekomunikacji Politechniki Krakowskiej. W finale prac jego zespołu powstanie automatyczny system do weryfikacji treści typu obraz/dźwięk/wideo, z którego będą mogli korzystać m.in. pracownicy mediów, redakcje, agencje PR i inne podmioty, chroniące wizerunek swoich klientów i produktów, portale internetowe i społecznościowe, policja i inne służby zapewniające bezpieczeństwo, także organizacje pozarządowe i wszyscy zainteresowani sprawdzaniem wiarygodności treści. – Stworzymy narzędzie, które będzie w stanie szybko ocenić, czy badany materiał – zdjęcie, materiał wideo, materiał audio – jest autentyczny, zmanipulowany, czy też całkowicie wykreowany za pomocą metod generatywnych. Wykrywacz może mieć formę prostego w obsłudze serwisu internetowego, który oceni dany materiał albo konkretny adres internetowy i wszystkie dostępne pod nim materiały graficzne, wideo i audio. Można też będzie stale monitorować dany adres internetowy albo – chroniąc konkretną osobę przed atakami typu deepfake – pojawiające się w sieci materiały z jej udziałem – mówi Michał Bereta.     Deepfake – co to jest?   Zjawisko deepfake jest stosunkowo nowe – datowane na rok 2017, gdy użytkownik internetowego forum Reddit o nazwie „deepfakes” zapoczątkował niechlubny trend udostępniania filmów pornograficznych, w których zamiast twarzy aktorek umieszczano twarze znanych celebrytek. Do osiągnięcia tego efektu użyte zostały nowoczesne techniki oparte na sieciach neuronowych i metodach uczenia głębokiego. Już wcześniej, po zaproponowaniu w roku 2014 sieci GAN (Generative Adversarial Networks), czyli modeli będących w stanie generować nowe obrazy, pojawiły się niesamowite możliwości zastosowań sieci neuronowych w wirtualnych manipulacjach treściami. Sztandarowym przykładem była możliwość preparowania zdjęć ludzi, którzy nigdy nie istnieli (łatwy dostęp do serwisu z takimi zdjęciami, ułatwia np. tworzenie fałszywych kont w serwisach społecznościowych).    Obecnie najczęściej jako deepfake rozumie się jakąkolwiek nieprawdziwą informację, która rozprzestrzenia się wirusowo zazwyczaj poprzez media społecznościowe bądź kanały medialne niezbyt dbające o weryfikację źródeł dystrybuowanych przez siebie informacji. W bardziej wąskim i specjalistycznym znaczeniu, termin ten opisuje zawartość medialną, zazwyczaj video lub audio, która wygenerowana została z wykorzystaniem metod obliczeniowych sztucznej inteligencji (SI), nowoczesnych metod uczenia głębokiego. Nazwa deepfake wzięła się z połączenia „deep learning” (ang. głębokie uczenie)  oraz „fake”(fałszywy).     „Fałszywką” w demokrację   – W ostatnich latach użycie nowoczesnych metod obliczeniowych SI lawinowo się rozpowszechniło, również na obszary związane ze sceną i życiem politycznym. To sprawia, że problematyka deepfake została zauważona szerzej – zarówno w mediach, jak i w świadomości decydentów politycznych oraz różnego rodzaju organizacji dbających o porządek społeczny. Dostrzegać zaczęto wiele zagrożeń, nie tylko możliwość osobistego zniesławienia, jak w przypadku zmanipulowanych filmów pornograficznych, ale również możliwość wykorzystania tego typu materiałów do nieczystej gry politycznej, a nawet zakłócania procesu wyborczego w krajach demokratycznych – mówi prof. Bereta.    Naukowe zainteresowanie  wypracowaniem metod rozpoznawania deepfake’ów pojawiło się wcześniej, zaraz za technikami wytwarzania takich materiałów audio/wideo. Za tym idzie z kolei zainteresowanie rynku komercyjnymi rozwiązaniami do detekcji deepfake’ów. W skali światowej pojawiają się pierwsze próby oferowania usług weryfikacji treści, ale – m.in. ze względów bezpieczeństwa pracujące nad nimi firmy – nie upubliczniają szczegółów implementacyjnych swoich modeli detekcyjnych. – Produkty tego typu jak wykrywacz, nad którym pracujemy w Krakowie, pozostają często w zasobach państw, w których powstają – podkreśla ekspert Politechniki. – W naszym rozwiązaniu zaproponujemy unikatowe techniki obliczeniowe, na rynku polskim nie są znane jeszcze rozwiązania odpowiadające naszemu funkcjonalnością i dostępnością.      Naukowa broń do detekcji   W narzędziu do detekcji deepfaków naukowcy z PK zamierzają zastosować nie tylko sieci neuronowe, lecz również opracować specjalne lokalne deskryptory, optymalizację rozwiązań z wykorzystaniem ewolucyjnych algorytmów optymalizacyjnych oraz rozwiązania hybrydowe. – Elastyczna implementacja modeli detekcyjnych pozwoli na ich zintegrowanie z zewnętrznymi rozwiązaniami za pomocą specjalnego API. Rozwiązanie nie będzie miało charakteru zamkniętego. Nawet po zakończeniu prac nad projektem modele detekcyjne będą mogły być dostosowywane do nowych rodzajów materiałów deepfake poprzez analizowanie nowych danych trenujących – zapowiada prof. Michał Bereta.    W projekcie planowany jest rozwój metod wykrywania materiałów deepfake, zarówno w postaci pojedynczych obrazów, jak i nagrań wideo. Wykorzystane w tym celu zostaną różne metody uczenia maszynowego, nie tylko sztuczne sieci neuronowe. Planowane jest również wykorzystanie algorytmów wykrywania anomalii, jak również wykorzystanie ewolucyjnych algorytmów w celu optymalizacji lokalnych deskryptorów obrazów, tak by opracowane w ten sposób deskryptory były bardziej skuteczne w wykrywaniu charakterystycznych błędów i niedociągnięć metod generowania materiałów deepfake.            Trwa wyścig zbrojeń   Naukowcy Politechniki Krakowskiej prognozują, że podobnie jak pomiędzy twórcami wirusów komputerowych oraz autorami programów antywirusowych trwa nieustający wyścig zbrojeń, tak podobna sytuacja będzie miała miejsca pomiędzy twórcami materiałów deepfake a badaczami SI, którzy będą się starali opracować jak najlepsze metody ich wykrywania. – Pojawienie się głośnych medialnie przypadków prób groźnego wykorzystania fałszywych materiałów w celu walki politycznej, zniesławienia bądź oszustwa czyni nasz projekt jeszcze bardziej pożądanym rynkowo – uważa prof. Michał Bereta.    Prace nad projektem pt. „Detekcja zmanipulowanych treści audio-wideo w celu ochrony przed rozprzestrzenianiem wiadomości o charakterze deepfake” prowadzone są w ramach I konkursu „Infostrateg” Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Zespół naukowców z Politechniki Krakowskiej (dr hab. inż. Michał Bereta, prof. PK, dr inż. Paweł Jarosz, dr Adam Marszałek, wspierani przez dr. hab. Pawła Karczmarka, prof. Politechniki Lubelskiej) otrzymał na nie dofinansowanie w wysokości blisko 4 mln zł. Głównym celem badań naukowych i prac rozwojowych w ramach programu „Infostrateg” jest rozwój polskiego potencjału SI poprzez opracowanie rozwiązań wykorzystujących sztuczną inteligencję i blockchain, a mających bezpośrednie zastosowanie w praktyce.    (mas)     Grafiki użyte w tekście przedstawiają wygenerowane sztucznie zdjęcia nieistniejących ludzi z podpowiedzią dla wykrywaczy treści typu deepfake               {fastsocialshare}  

    Studenci i doktoranci Politechniki Krakowskiej mogą poznawać przemysł 4.0 nie tylko w teorii. Wkrótce w ramach zajęć na Wydziale Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej zaczną tworzyć symulacje z wykorzystaniem cyfrowej rozdzielnicy, podłączonej do chmury obliczeniowej. Technologia, którą dostarczy firma ABB, posłuży m.in. do prowadzenia projektów badawczych na potrzeby sektorów energetyki zawodowej i przemysłu. To nowy obszar w trwającej już na wielu polach współpracy Politechniki Krakowskiej i ABB.    By przybliżyć studentom zagadnienia i możliwości rozwiązań dla przemysłu 4.0, Politechnika Krakowska podpisała list intencyjny o współpracy ze spółką ABB w Polsce. Od dłuższego czasu pracownicy firmy ABB angażują się w życie uczelni prowadząc m.in. wykłady i szkolenia. W minionym roku ABB i Politechnika Krakowska otworzyły Centrum Materiałów Funkcjonalnych i Zaawansowanych Procesów Wytwarzania (CEFUMA). Tym razem współpraca przeniosła się do laboratorium Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej, gdzie na początku 2022 r. stanie inteligentna rozdzielnica niskiego napięcia. Urządzenie zostanie podłączone do chmury obliczeniowej i zintegrowane ze stanowiskami laboratoryjnymi, na których już zainstalowano aparaturę zasilającą i nadzorczą ABB, m.in. zabezpieczenia silnikowe nn, sterowniki programowalne, układy pomiarowe, terminale zabezpieczeniowe Sn.      – W laboratorium Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej mamy działający model systemu elektroenergetycznego, który w przyszłości inżynierowie będą obsługiwali w zakładach produkcyjnych i energetycznych. To najnowsza technologia dostępna na rynku. Dzięki niej wspólnie ze studentami możemy przeprowadzać badania z obszaru energetyki konwencjonalnej. W przyszłym roku postaramy się stworzyć nowe zastosowanie dla cyfrowej rozdzielnicy i opracować rozwiązanie, które zapewni ciągłość działania procesu technologicznego, nawet gdy w układzie nastąpi zanik napięcia – mówi mgr inż. Łukasz Sołtysek z WIEiK PK, kierownik projektu „Badania zabezpieczeń niskiego napięcia w standardzie rozdzielnicy cyfrowej, wpisującej się w koncepcję Przemysłu 4.0.” Celem projektu jest stworzenie systemu bezpieczeństwa, który w przyszłości mógłby zapobiegać nawet tak wielkim awariom jak blackout i długotrwała przerwa w dostawie energii elektrycznej, grożąca katastrofalnymi  skutkami społecznymi i gospodarczymi.   Wszystkie urządzenia w politechnicznym laboratorium będą ze sobą połączone i wpięte do chmury obliczeniowej, tak jak to ma miejsce w rzeczywistych rozwiązaniach przemysłowych. Rolę nadrzędnego systemu, agregującego dane ze wszystkich odbiorników w laboratorium (w tym z rozdzielnicy) będzie pełnić ABB Ability Energy and Asset Manager, do którego dostęp możliwy jest za pośrednictwem urządzeń podłączonych do Internetu np. urządzeń mobilnych. To bardzo użyteczne, także w sytuacji nauki zdalnej.    – Jeszcze kilka lat temu wiedza o przetwarzaniu w chmurze obliczeniowej była zarezerwowana dla działów IT. Obecnie trend ten ulega zmianie, a jego znaczenie dla inżynierów poszczególnych działów technicznych rośnie z roku na rok. Młodzi ludzie powinni więc poznawać możliwości takich technologii już w trakcie studiów. To dziś wymóg rynku pracy i jedna z bardziej istotnych kompetencji w przemyśle i energetyce, które w coraz większym stopniu korzystają z cyfryzacji – mówi Radosław Dudzik z ABB.    ABB od ponad 20 lat współpracuje ze środowiskiem akademickim w Polsce. Z Politechniką Krakowską realizuje wspólne projekty nie tylko w Centrum Materiałów Funkcjonalnych i Zaawansowanych Procesów Wytwarzania (CEFUMA), ale też patronując kilku politechnicznym kierunkom studiów. Studenci uczelni korzystają ze wsparcia ekspertów firmy także w ramach Koła Naukowego ABB. To w nim powstały tak unikatowe projekty jak biomimetyczna proteza dłoni sterowana impulsami EMG czy proteza kończyny dolnej dla baletnicy, opracowane przez studentki Wydziału Mechanicznego PK Agnieszkę Tkaczyk oraz Zuzannę Gwiazdonik i Annę Wątek. Studenci PK mogą również odbywać praktyki i staże w Korporacyjnym Centrum Technologicznym ABB w Krakowie. Firma wspiera nie tyko uczelnie z Krakowa, ale też z Wrocławia i Gdańska.    (mas, abb)     Fot. Jan Zych         {fastsocialshare}

    Dr inż. Stanisław Czernik (na zdjęciu / fot. Jan Zych) z Wydziału Architektury, konstruktor wieży widokowej ze ścieżką przyrodniczo-edukacyjną w koronach drzew w Krynicy-Zdroju, odebrał podczas gali branży budowlanej i architektonicznej statuetkę „Małopolski Inżynier Budownictwa” za 2019 r. (kategoria: Projektowanie). Nagroda została przyznana w 2020 r., ale – w związku z sytuacją epidemiczną – jej wręczenie odbyło się w październiku br.    Konkurs „Małopolski Inżynier Budownictwa” organizowany jest od 2009 r. Nagradzani są w nim inżynierowie będący członkami Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Krakowie. Laureatami mogą też zostać członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, ale za wybitne osiągnięcia dotyczące obiektów budowlanych oddanych do użytku na terenie Małopolski. Uroczysta gala wręczenia nagród odbyła się w październiku w Operze Krakowskiej. Wziął w niej udział m.in. minister infrastruktury Andrzej Adamczyk.    Zdobywca statuetki „Małopolski Inżynier Budownictwa” w kategorii Projektowanie – dr inż. Stanisław Czernik – studiował na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej. Pracę magisterską pt. „Projekt konstrukcyjno-budowlany pensjonatu w stylu zakopiańskim” obronił w 2010 r. Od 2018 r. pracuje na Wydziale Architektury PK (Katedra Projektowania Architektoniczno-Budowlanego). Prowadzi ze studentami następujące przedmioty: „Konstrukcje budowlane”, „Mechanika budowli”, „Projektowanie zintegrowane” oraz fakultet „Zagadnienia konstrukcyjne w krajobrazie”.    W 2019 r. w Krynicy-Zdroju otwarta została pierwsza w Polsce wieża widokowa ze ścieżką edukacyjną wijącą się wśród koron drzew, według projektu architektów Jana Karpiela „Bułecki” i Wojciecha Trzebuni „Twardego”. Za konstrukcję obiektu odpowiadał zespół pod kierunkiem Stanisława Czernika. Przedsięwzięcie uzyskało tytuł „Budowa Roku 2019” (nagroda I stopnia). Wieża zlokalizowana jest w lasach pasma Jaworzyny Krynickiej. Liczy 49,5 m wysokości. Prowadzi do niej – wznosząca się stopniowo – trasa edukacyjna podpierana przez 18 wież i 87 słupów. Ścieżka mierzy 1030 m i jest obecnie najdłuższą tego typu realizacją w Polsce, cieszącą się dużą popularnością wśród turystów. Dr inż. Stanisław Czernik poświęcił tematyce wież i platform widokowych swoją rozprawę doktorską, którą obronił w 2021 r. na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej.    Jednym z podstawowych celów dysertacji była próba kompleksowej analizy współcześnie występujących form strukturalnych i zastosowań funkcjonalnych wież i platform widokowych, które dostosowywane są do obsługi ruchu turystycznego wraz z oceną możliwości spełnienia wymogów w zakresie użytkowania ich przez osoby o ograniczonej zdolności ruchowej oraz małe dzieci. Ponadto autor podjął próbę sformułowania zasad kształtowania form architektonicznych wież i ścieżek napowietrznych zlokalizowanych w chronionych obszarach przyrodniczych z określeniem zalecanych systemów posadowienia takich obiektów.   W swojej pracy zawodowej dr inż. Stanisław Czernik brał udział w działaniach związanych z ochroną Zamku Królewskiego na Wawelu, Łazienek Królewskich w Warszawie czy ruin zamku w Czorsztynie i Mirowie. Sporządzał projekty konstrukcyjne stadionów piłkarskich (Stadion Miejski w Łodzi, stadion GKS Tychy), budynków użyteczności publicznej (np. Przyrodniczo-Medyczne Centrum Badań Innowacyjnych w Rzeszowie), budynków wielorodzinnych, a także wież widokowych w Kurzętnikach koło Ostródy oraz w Rzykach koło Andrychowa.    (bk)           {fastsocialshare}